Trong năm vừa qua, rất nhiều người mà tôi trò chuyện đều bày tỏ lo lắng về hai chủ đề:
* Những khía cạnh khác nhau về hướng đi của thế giới: kiểm soát và giám sát của chính phủ, chiến tranh, quyền lực và giám sát của các tập đoàn, sự thoái hóa của công nghệ / tình trạng lạm dụng của các tập đoàn, mạng xã hội trở thành chiến trường lan truyền thông tin, trí tuệ nhân tạo và cách nó đan xen với tất cả những điều trên...
* Thực tế không thể phủ nhận là Ethereum dường như vắng bóng trong việc cải thiện ý nghĩa cuộc sống của những người chịu ảnh hưởng bởi các vấn đề này, ngay cả ở những khía cạnh mà chúng ta thực sự quan tâm (ví dụ: tự do, quyền riêng tư, an toàn cho đời sống số, khả năng tự tổ chức cộng đồng)
Việc cùng nhau chia sẻ về chủ đề đầu tiên là điều dễ dàng, cùng cảm thông về thực tế rằng cái đẹp và điều tốt trong thế giới dường như đang lùi xa, bóng tối ngày càng lan rộng, và những người quyền lực, vô cảm ở những vị trí cao đang góp phần tạo ra điều đó. Tuy nhiên, nhận ra vấn đề chỉ là bước đầu, điều khó là thực sự tìm ra hướng đi, xây dựng được một kế hoạch cụ thể để cải thiện tình hình.
Chủ đề thứ hai là điều khiến tôi trăn trở, cũng như nhiều Etherean xuất sắc và đầy lý tưởng khác. Cá nhân tôi chưa từng cảm thấy buồn hay lo ngại khi các memecoin chính trị xuất hiện trên Solana, hay các ứng dụng cá cược tổng bằng không được triển khai trên bất kỳ blockchain nào có thời gian khối 250 mili giây mà họ thích. Nhưng điều khiến tôi day dứt là, qua nhiều cuộc chiến lan truyền thông tin trên mạng, sự lạm quyền quốc tế của các tập đoàn và chính phủ, cùng nhiều vấn đề khác trong những năm gần đây, Ethereum lại chỉ đóng vai trò rất hạn chế trong việc cải thiện cuộc sống con người. Vậy đâu là những công nghệ mang tính giải phóng thực sự? Starlink là ví dụ rõ nhất. Các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) mã nguồn mở chạy cục bộ là ví dụ tiếp theo. Signal là ví dụ thứ ba. Community Notes là ví dụ thứ tư, tiếp cận vấn đề từ một góc nhìn khác.
Một số người sẽ nói: “đừng mơ mộng quá lớn, chúng ta nên tập trung vào tài chính và chỉ tập trung vào đó”. Nhưng cuối cùng, đó là lời đáp sáo rỗng. Tự do và an ninh tài chính là rất quan trọng. Tuy nhiên, dù xây dựng được một hệ thống tài chính hoàn toàn tự do, mở, chủ quyền và không bị phá giá, thì cũng chỉ giải quyết được một phần vấn đề, còn phần lớn những mối lo sâu sắc về thế giới vẫn chưa được giải quyết. Việc cá nhân tập trung vào tài chính là bình thường, nhưng chúng ta cần là một phần của tổng thể lớn hơn, có tiếng nói về các vấn đề khác nữa.
Đồng thời, Ethereum không thể sửa chữa cả thế giới. Ethereum là “công cụ không đúng hình dạng” cho mục tiêu đó: vượt qua một giới hạn nhất định, “sửa chữa thế giới” đồng nghĩa với việc áp đặt quyền lực giống như một thực thể chính trị tập trung, thay vì là một cộng đồng công nghệ phi tập trung.
Vậy chúng ta nên làm gì? Theo tôi, cộng đồng Ethereum nên xác định mình là một phần của hệ sinh thái xây dựng “công nghệ trú ẩn”: các công nghệ mã nguồn mở tự do, cho phép con người sống, làm việc, giao tiếp, quản lý rủi ro và xây dựng tài sản, hợp tác vì các mục tiêu chung, theo cách tối ưu hóa khả năng chống chịu với các áp lực bên ngoài.
Mục tiêu không phải là tái tạo thế giới theo hình mẫu của Ethereum, nơi tất cả hoạt động tài chính đều phi trung gian, mọi quản trị đều thông qua DAO, và ai cũng nhận UBI dựa trên blockchain chuyển thẳng vào ví phục hồi xã hội của mình. Mục tiêu là ngược lại: là phi toàn trị. Là giảm mức độ đối đầu trong “cuộc chiến trên thiên đường” bằng cách ngăn kẻ thắng có chiến thắng tuyệt đối (tức kiểm soát hoàn toàn người khác), và ngăn kẻ thua chịu thất bại tuyệt đối. Là tạo ra các “hòn đảo số” ổn định trong thời đại hỗn loạn. Là tạo ra sự phụ thuộc lẫn nhau mà không thể bị biến thành vũ khí.
Vai trò của Ethereum là tạo ra “không gian số” nơi các thực thể khác nhau có thể hợp tác và tương tác. Các kênh liên lạc cho phép giao tiếp, nhưng kênh liên lạc không phải là “không gian”: chúng không cho phép tạo ra những đối tượng duy nhất, đại diện chuẩn mực cho một sắp xếp xã hội thay đổi theo thời gian. Tiền là một ví dụ quan trọng. Multisig có thể thay đổi thành viên, thể hiện sự bền vững vượt quá bất kỳ cá nhân hay khóa công khai nào, là ví dụ tiếp theo. Các cấu trúc thị trường và quản trị là ví dụ thứ ba. Và còn nhiều ví dụ khác.
Tôi cho rằng bây giờ là lúc cần kiên định hơn, với sự rõ ràng hơn. Đừng cố trở thành Apple hay Google, xem crypto chỉ như một lĩnh vực công nghệ để tăng hiệu quả hay tạo sự bóng bẩy. Thay vào đó, hãy xây dựng phần của chúng ta trong hệ sinh thái công nghệ trú ẩn – “không gian số chung không ai sở hữu” cho phép cả tài chính mở và nhiều hơn thế. Chủ động xây dựng hướng tới một hệ sinh thái full-stack: vừa mở rộng lên lớp ví và ứng dụng (bao gồm AI như giao diện), vừa mở rộng xuống hệ điều hành, phần cứng, thậm chí cả các lớp an ninh vật lý/sinh học.
Cuối cùng, công nghệ là vô nghĩa nếu không có người dùng. Nhưng hãy tìm kiếm người dùng, cả cá nhân và tổ chức, mà công nghệ trú ẩn chính là thứ họ cần. Tối ưu hóa thanh toán, defi, mạng xã hội phi tập trung và các ứng dụng khác chính xác cho những người dùng đó, những mục tiêu đó mà công nghệ tập trung không thể phục vụ. Chúng ta có nhiều đồng minh, kể cả ngoài lĩnh vực “crypto”. Đã đến lúc cùng nhau hợp tác với tư duy cởi mở và tiến về phía trước.
Tuyên bố miễn trừ trách nhiệm:
-
Bài viết này được đăng lại từ [vitalikbuterin]. Mọi bản quyền thuộc về tác giả gốc [vitalikbuterin]. Nếu có ý kiến phản đối về việc đăng lại, vui lòng liên hệ với đội ngũ Gate Learn, chúng tôi sẽ xử lý kịp thời.
-
Tuyên bố miễn trừ trách nhiệm: Quan điểm và ý kiến trình bày trong bài viết này hoàn toàn thuộc về tác giả và không cấu thành bất kỳ lời khuyên đầu tư nào.
-
Việc dịch bài viết sang các ngôn ngữ khác do đội ngũ Gate Learn thực hiện. Trừ khi có ghi chú khác, nghiêm cấm sao chép, phân phối hoặc đạo văn các bản dịch này.
