Gần đây tôi đã nói chuyện với vài người bạn về giao dịch đòn bẩy, tôi nhận thấy nhiều người thực sự chưa hiểu rõ khái niệm phá sàn này lắm. So với việc xem nó là một rủi ro, đúng hơn nó là một con dao sinh ra cùng với giao dịch đòn bẩy.

Bắt đầu từ logic đơn giản nhất. Giả sử Bitcoin giá 50.000 đô la một cái, bạn có 50.000 đô la tiền mặt để mua một cái, đó gọi là giao dịch bình thường. Nhưng nếu bạn chỉ bỏ ra 5.000 đô la, phần còn lại 45.000 đô la để sàn giao dịch vay giúp bạn, đó chính là đòn bẩy mười lần. Nghe có vẻ hấp dẫn đúng không, vì khi Bitcoin tăng lên 55.000 đô la, số vốn 5.000 đô la của bạn tương đương như đã nhân đôi. Nhưng ngược lại, nếu giảm xuống còn 45.000 đô la, 5.000 đô la của bạn sẽ mất sạch.

Điều then chốt ở đây là, sàn giao dịch sẽ không để bạn thua lỗ hết tiền của họ một cách dễ dàng. Khi giá tiếp tục giảm, nếu số dư tài khoản của bạn không đủ để trả nợ, sàn sẽ buộc phải thanh lý vị thế của bạn. Đó chính là phá sàn.

Tôi đã gặp một số câu chuyện xảy ra ở các sàn giao dịch dân lập không có quản lý. Cách thức thực ra rất đơn giản, sàn nắm tất cả dữ liệu vị thế của nhà đầu tư, tình hình tài chính, tỷ lệ đòn bẩy, thậm chí biết khi nào phần lớn người dùng đang ngủ. Đến giữa đêm, một vài nhà cái có thực lực hợp tác, điên cuồng mua hoặc bán khống, đẩy giá nhanh chóng. Những nhà đầu tư full margin mà không có tiền dự phòng để bổ sung, hoàn toàn không phản ứng kịp, lập tức bị thanh lý và phá sàn.

Thậm chí còn tàn nhẫn hơn, nhà cái sau khi đẩy giá làm bể short còn có thể làm ngược lại. Đẩy giá lên làm bể long, rồi sau đó đạp xuống làm bể short. Tất cả dữ liệu giao dịch đều là thật, nhưng lợi thế về thông tin và vốn của sàn đủ để nhắm chính xác vào các nhà đầu tư nhỏ lẻ. Nhà đầu tư dù mua hay bán đều không thoát khỏi phá sàn, còn nhà cái thì thu lợi đủ đầy.

Đây chính là lý do vì sao tôi thường thấy người nói họ hối tiếc vì đã dùng đòn bẩy. Không phải là đòn bẩy giao dịch không thể chơi, mà là phải hiểu rõ mình đang chơi với ai, và rủi ro phá sàn là thật đến mức nào. Những kẻ hứa hẹn giúp bạn nhân đôi nhanh chóng thường là đang cược rằng bạn sẽ bị phá sàn. Vì vậy, nếu bạn quyết định tham gia thị trường này, điều quan trọng nhất không phải là tìm chiến lược giao dịch thần kỳ gì, mà là hiểu rõ đòn bẩy và phá sàn nằm trong logic nào, biết rõ mình đang chịu đựng rủi ro gì.