Phố Wall đang "thăm dò" về đợt phát hành cổ phiếu lần đầu của OpenAI, các tổ chức đầu tư không mấy quan tâm?

Nhà đầu tư nhìn chung công nhận vị thế dẫn đầu của OpenAI trong bối cảnh cạnh tranh AI, nhưng vẫn còn nhiều ý kiến hoài nghi về khả năng định giá hợp lý trên thị trường công khai.

Bài viết: Đổng Tĩnh

Nguồn: Wall Street Journal

OpenAI có thể còn ít nhất nửa năm nữa mới lên sàn, nhưng công tác chuẩn bị đã bắt đầu âm thầm. Nhiều ngân hàng đầu tư đang chủ động tiếp xúc với nhà đầu tư thị trường công khai để thăm dò ý kiến về triển vọng niêm yết của công ty mẹ ChatGPT — và phản hồi nhận được lại khá lạnh nhạt hơn mong đợi.

Ngày 9 tháng 3, theo báo cáo của truyền thông công nghệ The Information, nguồn tin tiết lộ rằng nhiều ngân hàng tranh giành dịch vụ phát hành cổ phiếu lần đầu của OpenAI đã bắt đầu “khảo sát” nhà đầu tư thị trường công khai. The Information đã phỏng vấn 11 nhà đầu tư thị trường công khai, trong đó phần lớn chưa nắm giữ cổ phần của OpenAI.

Các người được phỏng vấn đều tỏ thái độ thận trọng về đợt IPO này, với hai mối lo chính: thứ nhất, triển vọng lợi nhuận không rõ ràng — OpenAI dự báo ít nhất đến năm 2030 vẫn sẽ tiếp tục tiêu tiền; thứ hai, định giá quá cao — công ty hiện đang huy động vốn mới với định giá 850 tỷ USD, tương đương 28 lần doanh thu dự kiến năm 2026, vượt xa tỷ lệ doanh thu trên giá trị vốn hóa của Nvidia khoảng 12 lần.

Báo cáo cho biết, tâm lý thị trường “lạnh nhạt” phản ánh những mâu thuẫn sâu xa của đợt IPO tiềm năng lớn nhất trong lịch sử này: nhà đầu tư nhìn nhận OpenAI đứng đầu trong cạnh tranh AI, nhưng lại còn nhiều hoài nghi về khả năng định giá hợp lý trên thị trường công khai. Đồng thời, sự trỗi dậy mạnh mẽ của đối thủ cạnh tranh Anthropic đang làm phân tán thêm sự chú ý và nhiệt huyết của nhà đầu tư.

Tranh cãi về định giá: 28 lần doanh thu, ở đâu là cao

OpenAI hiện đang huy động vốn mới với định giá 850 tỷ USD, gồm các nhà đầu tư như Nvidia, Amazon và SoftBank. Con số này đã khiến nhiều nhà đầu tư thị trường công khai e ngại, và khả năng đợt IPO của họ còn có thể định giá cao hơn nữa.

Dựa trên doanh thu dự kiến năm 2026, 850 tỷ USD tương đương khoảng 28 lần doanh thu. Trong khi đó, Nvidia — được xem là tiêu chuẩn đầu tư vào AI — hiện có tỷ lệ doanh thu trên giá trị vốn hóa khoảng 12 lần.

Báo cáo cho biết, ông Bob Lang, sáng lập công ty môi giới Explosive Options, nói thẳng:

“Tôi thực sự nghĩ rằng OpenAI là một công ty xuất sắc, có lợi thế cạnh tranh mạnh, nhưng tôi không nghĩ rằng bất kỳ mức định giá nào trong ngày đầu lên sàn đều hợp lý cho nhà đầu tư.”

Ông cho biết, khả năng cao mình sẽ không tham gia đầu tư cổ phiếu của OpenAI trên thị trường công khai, đặc biệt khi định giá của họ cao hơn Nvidia.

Lang cũng nhấn mạnh rằng, những người hưởng lợi thực sự từ đợt IPO này sẽ là các nhà đầu tư sớm đã nắm giữ cổ phần và các tập đoàn đám mây quy mô lớn — họ sẽ có cơ hội thoái vốn.

Nhà đầu tư nổi tiếng trong lĩnh vực bán khống Jim Chanos lại lấy Nvidia làm chuẩn mực, đặt câu hỏi về logic định giá của OpenAI:

“Nvidia gần như độc quyền thị trường, tăng trưởng nhanh, biên lợi nhuận cao, dòng tiền dồi dào. Vậy tại sao lại phải định giá cao hơn OpenAI?”

Lộ trình lợi nhuận: Tiêu tiền đến năm 2030, thị trường công khai có chấp nhận?

Theo báo cáo, chính OpenAI dự báo rằng công ty ít nhất đến năm 2030 vẫn sẽ tiếp tục thua lỗ. Thời gian này khiến các nhà đầu tư thị trường công khai, vốn quen với việc xem xét khả năng sinh lời, cảm thấy không yên tâm.

Một số nhà đầu tư lo ngại rằng, số tiền huy động từ IPO của OpenAI có thể không đủ để duy trì hoạt động đến điểm hòa vốn, hoặc đến lúc đó vẫn phải huy động thêm vốn, làm pha loãng quyền lợi của các cổ đông hiện hữu.

Giám đốc đầu tư của Siebert Financial, ông Mark Malek, cho biết dù OpenAI khó có thể đạt lợi nhuận rõ ràng trong ngắn hạn, ông vẫn cân nhắc mua vào sau IPO, nhưng sẽ kiểm soát chặt chẽ quy mô cổ phần — điều này giống hệt chiến lược đầu tư của ông vào Palantir năm xưa.

Palantir hiện có tỷ lệ doanh thu trên giá trị vốn hóa lên tới 49 lần, tốc độ tăng trưởng vượt trội so với các đối thủ, nhưng Malek cho rằng rủi ro của Palantir vẫn thấp hơn OpenAI, vì cấu trúc chi phí của họ linh hoạt hơn.

“Nếu Palantir mất một hợp đồng chính phủ, thì rất tệ, nhưng họ có thể cắt giảm nhân sự. Còn nếu bạn bỏ ra năm năm để xây dựng một trung tâm dữ liệu, thì không thể nói ‘Thôi, bỏ luôn’ được. Palantir chạy đua xe đua công thức 1, còn OpenAI là tàu chở hàng đầy tải.”

Trong một báo cáo của JPMorgan tháng 1 năm nay, các nhà phân tích cho biết, việc OpenAI tung ra quảng cáo trong ChatGPT giúp giữ chân người dùng, nhưng cũng nhận thấy sau khi công ty công bố kế hoạch chi tiêu lớn cho chip và trung tâm dữ liệu, tâm lý khách hàng đối với OpenAI “được mất lẫn lộn”.

Không phải ai cũng đang chờ đợi — một số nhà đầu tư đã rõ ràng tuyên bố rằng, khi OpenAI lên sàn, họ sẽ xem xét bán khống cổ phiếu của công ty này, vì họ cho rằng khả năng chịu đựng của thị trường công khai đối với con đường lợi nhuận dài hạn của OpenAI là có hạn.

Chanos cũng có quan điểm tương tự. Ông truyền đạt tới khách hàng rằng: “Bạn nên mua cổ phiếu của các nhà sản xuất chip, còn bán khống các trung tâm dữ liệu.” Ý của ông là, vận hành trung tâm dữ liệu không phải là ngành có lợi nhuận cao, còn mô hình kinh doanh của OpenAI phụ thuộc lớn vào đầu tư hạ tầng tính toán quy mô lớn.

Chanos cũng chỉ ra rằng, hiện tại thị trường thiếu thông tin tài chính về OpenAI, khó có thể phân tích sâu. Nhưng ông dự đoán, khi OpenAI chính thức nộp hồ sơ IPO, các cuộc tranh luận về cạnh tranh trong ngành sẽ diễn ra gay gắt:

“Liệu đây là cuộc chơi thắng tất, hay thị trường phân tán như đám mây tính toán? Hay như tìm kiếm, khi một công ty trở thành tiêu chuẩn và duy trì lâu dài? Hiện tại, các mô hình vẫn còn liên tục vượt qua nhau.”

Sự cạnh tranh của Anthropic: Phân tán vốn và sự chú ý

Con đường IPO của OpenAI còn đối mặt với áp lực từ đối thủ cạnh tranh Anthropic.

Trong hội nghị công nghệ thường niên của Morgan Stanley tuần này, CEO Dario Amodei của Anthropic tiết lộ rằng doanh thu hàng năm của công ty đã nhân đôi lên 20 tỷ USD. Gần đây, Anthropic đã hoàn tất vòng gọi vốn mới, định giá đạt 380 tỷ USD, các sản phẩm doanh nghiệp như Claude Code của họ đang bán chạy.

The Information trước đó đưa tin rằng, trong vài năm tới, chi phí đào tạo và vận hành mô hình AI của Anthropic sẽ thấp hơn nhiều so với OpenAI. Một số nhà đầu tư bắt đầu nghĩ rằng, dựa vào thành công trong thị trường khách hàng doanh nghiệp — những khách hàng sẵn sàng trả giá cao cho dịch vụ AI — Anthropic có thể có khả năng sinh lời dài hạn tốt hơn OpenAI.

Khi Anthropic cũng đang chuẩn bị lên sàn, hai công ty này có thể cạnh tranh nhau, làm phân tán thêm vốn và sự quan tâm của nhà đầu tư. Chanos cùng các nhà đầu tư khác rõ ràng ưa thích chiến lược đầu tư thận trọng hơn của Anthropic, cho rằng đây là con đường kinh doanh bền vững và cẩn trọng hơn.