Khi thị trường chứng khoán Châu Á - Thái Bình Dương sập sàn, tại sao Bitcoin lại có cảnh tượng riêng biệt tốt đẹp?

Tác giả: Jae, PANews

Ngày 4 tháng 3, cùng với tình hình Trung Đông đột nhiên trở nên xấu đi, thị trường tài chính toàn cầu lập tức rơi vào trạng thái “chiến tranh”. Đối với các nhà đầu tư toàn cầu, đây là một ngày giao dịch đáng ghi nhận trong lịch sử. Việc vận chuyển qua eo biển Hormuz bị gián đoạn đã khiến giá dầu quốc tế tăng mạnh, cảm xúc hoảng loạn nhanh chóng lan rộng trong các thị trường vốn truyền thống, các thị trường chứng khoán châu Á - Thái Bình Dương chứng kiến đợt bán tháo kỷ lục. Chỉ số KOSPI của Hàn Quốc giảm 12% trong một ngày, mức giảm lớn nhất trong lịch sử; Nikkei 225 giảm 3,7%, ghi nhận hiệu suất tồi tệ nhất trong năm tháng; thị trường chứng khoán nội địa Trung Đông cũng giảm gần 5% trong đợt điều chỉnh; các chỉ số chính của châu Âu và Mỹ đều đóng cửa giảm. Tuy nhiên, một hiện tượng bất thường lại âm thầm xuất hiện trong đợt bán tháo này. Thị trường tiền mã hóa, thường được xem là “rủi ro cao, biến động lớn”, luôn là loại tài sản dễ sụp đổ nhất trong các cuộc khủng hoảng địa chính trị, lần này lại giữ vững được. Sau một đợt bán tháo hoảng loạn ngắn hạn, Bitcoin nhanh chóng phục hồi, có lúc vượt qua 74.000 USD, thiết lập mức cao mới trong hai tuần. Cùng ngày, nhà đầu tư Seoul chứng kiến KOSPI giảm thủng mức dừng giao dịch tự động. Điều này không còn đơn thuần là phân biệt “trú ẩn” và “rủi ro”, mà là một cuộc đánh giá lại sâu sắc về bản chất của tài sản, logic định giá và cấu trúc thị trường. Thị trường chứng khoán châu Á - Thái Bình Dương trở thành vùng thiệt hại nặng nề, KOSPI giảm tới 12% Sau khi chiến tranh bùng phát, các thị trường chứng khoán toàn cầu bước vào “chế độ thảm họa”. Do phụ thuộc lớn vào năng lượng nhập khẩu, các thị trường châu Á - Thái Bình Dương trở thành vùng thiệt hại nặng. Thị trường chứng khoán Hàn Quốc giảm mạnh nhất. Chỉ số KOSPI đóng cửa giảm hơn 12%, mức giảm lớn nhất trong lịch sử; ngày hôm trước (3 tháng 3), nó đã giảm 7%. Trong hai ngày giao dịch, tổng mức giảm gần 20%, giá trị thị trường bốc hơi khoảng 430 tỷ USD, mức giảm hai ngày lớn nhất kể từ cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu 2008. Chỉ số KOSDAQ còn tệ hơn, giảm 14%, nhiều lần kích hoạt ngưỡng dừng giao dịch trong phiên. Tại sao lại là Hàn Quốc? Hàn Quốc là quốc gia tiêu thụ dầu thứ tám toàn cầu, khoảng 70% dầu nhập khẩu đến từ Trung Đông, tổng kim ngạch nhập khẩu dầu chiếm 2,7% GDP. Cấu trúc kinh tế chủ yếu dựa vào sản xuất, rất nhạy cảm với biến động giá năng lượng. Việc eo biển Hormuz bị phong tỏa khiến giá dầu tăng vọt, đồng nghĩa với chi phí doanh nghiệp tăng, kỳ vọng lợi nhuận giảm, áp lực lạm phát gia tăng. Đối với nền kinh tế hướng xuất khẩu này, tên lửa chiến tranh Trung Đông không còn là tin tức xa vời, mà trực tiếp phản ánh trên báo cáo tài chính. Nguy hiểm hơn là cấu trúc thị trường. Tỷ lệ cổ phần của nhà đầu tư nước ngoài tại thị trường Hàn Quốc vượt quá 30%, giao dịch vay mượn của nhà đầu tư cá nhân chiếm gần 80%. Khi hoảng loạn xảy ra, rút vốn của nhà đầu tư nước ngoài, đòn bẩy bị vỡ, các lệnh dừng lỗ định lượng đồng loạt kích hoạt, tạo thành đợt bán tháo theo kiểu giẫm đạp. Tiếp theo là Nhật Bản. Chỉ số Nikkei 225 giảm 3,7%, mức giảm lớn nhất trong gần năm tháng; chỉ số TOPIX còn tệ hơn, giảm 4% trong ngày. Nhật Bản cũng là quốc gia nhập khẩu năng lượng lớn. Tổng thống Trump tuyên bố “có thể tiến hành các hành động quân sự quy mô lớn hơn với Iran”, đủ để khiến các nhà giao dịch Tokyo lo lắng. Thị trường nội địa Trung Đông nằm trong tâm bão. Thị trường chứng khoán UAE mở cửa trở lại sau hai ngày nghỉ, chỉ số chính của Dubai giảm mạnh 4,7% trong phiên sáng, mức giảm chưa từng thấy trong những năm gần đây. Chỉ số chính của Ả Rập Saudi giảm gần 5% trong giai đoạn đầu chiến tranh. Sở Giao dịch Chứng khoán Kuwait tạm ngừng giao dịch để tránh đợt bán tháo sụp đổ. Đối với các quốc gia vùng Vịnh, chiến tranh đồng nghĩa với sự không chắc chắn về thu nhập dầu mỏ, sự đình trệ của ngành du lịch và hàng không, cùng với sự gia tăng rút vốn ra khỏi thị trường. Hậu quả của chiến tranh Trung Đông nhanh chóng lan tỏa đến thị trường tài chính toàn cầu, các thị trường chứng khoán châu Âu - Mỹ cũng đồng loạt giảm điểm. Mặc dù mức giảm đã dịu đi, nhưng các chỉ số chính vẫn kết thúc trong sắc đỏ. Thị trường chứng khoán toàn cầu liên tục giảm, thị trường tiền mã hóa bật tăng “nhanh chân” Khi các thị trường chứng khoán toàn cầu chìm trong cảnh bi đát, hiệu suất của thị trường tiền mã hóa khiến nhiều người ngạc nhiên. Bitcoin sau đợt bán tháo hoảng loạn ban đầu, nhanh chóng ổn định và phục hồi, có lúc vượt qua 74.000 USD, thiết lập mức cao mới trong hai tuần. Sự phân hóa này không phải ngẫu nhiên. Nó là kết quả của nhiều yếu tố như hiệu quả định giá, lệch giá trị, rủi ro lạm phát, cơ chế neo giá và cấu trúc tham gia. Khi chiến tranh bùng phát vào cuối tuần, thị trường tiền mã hóa là thị trường duy nhất có thể giao dịch. Không có ngày nghỉ, không có ngưỡng dừng, không có trì hoãn. Từ tiếng nổ đầu tiên tại Tehran, các nhà đầu tư toàn cầu có thể thể hiện quan điểm của mình trên thị trường tiền mã hóa. Điều này có nghĩa là, khi thị trường châu Á - Thái Bình Dương mở cửa sáng thứ Hai, phần lớn các rủi ro đã được thị trường tiền mã hóa phản ánh và định giá trước đó. Giá Bitcoin “đầu giảm rồi tăng” chính là biểu hiện của hiệu quả định giá này. Trong một số thời điểm nhất định, thị trường tiền mã hóa nhạy cảm nhất có thể trở thành chỉ số dự báo cho tất cả các loại tài sản. Ngoài ra, trước khi “cáo đen” này xảy ra, các thị trường chứng khoán và tiền mã hóa đang ở các chu kỳ định giá khác nhau. Các thị trường chính toàn cầu đầu năm nay liên tục tăng cao, chỉ số Nikkei 225 liên tục lập đỉnh mới, KOSPI của Hàn Quốc ở mức cao nhất trong năm năm, ba chỉ số chính của Mỹ dao động quanh mức cao lịch sử. Các thị trường lớn đã tích lũy nhiều lợi nhuận, bong bóng định giá đang hình thành. Khi xuất hiện “cáo đen”, lợi nhuận tích lũy bị dồn nén, cộng thêm các lệnh cắt lỗ, sẽ gây ra đợt giảm mạnh. Trong khi đó, thị trường tiền mã hóa từ tháng 10 năm 2025 đã trải qua nhiều đợt điều chỉnh sâu. Các tài sản chính đã giảm về mức định giá hợp lý, đòn bẩy đã giảm, lợi nhuận đã được chốt lời đầy đủ, rủi ro đã được giải phóng sớm. Khi hoảng loạn xảy ra, một thị trường có bong bóng và đòn bẩy cao, và một thị trường bị rút sạch nước, định giá thấp, phản ứng sẽ khác nhau rõ rệt. Rủi ro vĩ mô do chiến tranh Trung Đông mang lại là lạm phát. Giá năng lượng tăng cao sẽ làm tăng tính dai dẳng của lạm phát, buộc các ngân hàng trung ương toàn cầu hoãn chu kỳ cắt giảm lãi suất hoặc duy trì lãi suất cao. Đối với cổ phiếu, đây là “đòn kép” của định giá và lợi nhuận. Lãi suất cao kìm hãm định giá, chi phí tăng làm giảm lợi nhuận. Đối với Bitcoin, logic của lạm phát lại hoàn toàn ngược lại. Với tổng cung cố định 21 triệu coin, trong môi trường tiền tệ mất giá và lạm phát cao, nó được xem như “vàng kỹ thuật số”. Trong bối cảnh xung đột địa chính trị làm biến động tín dụng tiền tệ, ngày càng nhiều nhà đầu tư sử dụng nó như một công cụ chống lạm phát và giảm giá tiền tệ. Đồng thời, các nền tài chính nội địa Trung Đông đối mặt với ba khó khăn: mất giá tiền tệ, giảm giá chứng khoán, gia tăng rủi ro địa chính trị. Họ cần tìm kiếm các tài sản trú ẩn không biên giới, không bị kiểm soát bởi quốc gia, và tiền mã hóa trở thành một trong những lựa chọn chính. Lượng vốn bổ sung này cũng phần nào giảm bớt áp lực bán tháo trú ẩn. Giá định của thị trường chứng khoán dựa trên nền kinh tế thực và lợi nhuận doanh nghiệp, còn giá của thị trường tiền mã hóa dựa trên thanh khoản toàn cầu và tính phi tập trung. Đối với các nền kinh tế xuất khẩu như Nhật Bản, Hàn Quốc, chiến tranh Trung Đông trực tiếp ảnh hưởng đến các yếu tố cơ bản của nền kinh tế. Giá dầu tăng cao đẩy chi phí sản xuất, trong bối cảnh nhu cầu toàn cầu yếu, các doanh nghiệp khó truyền đạt chi phí này, lợi nhuận bị thu hẹp rõ rệt. Ngược lại, các biến động về tiền tệ và kiểm soát vốn xuyên quốc gia do chiến tranh Trung Đông gây ra lại làm nổi bật tính phi tập trung của tài sản mã hóa, khiến chúng trở thành lựa chọn để chống rủi ro địa chính trị toàn cầu. Đây chính là lý do vì sao phản ứng của thị trường chứng khoán và thị trường tiền mã hóa đối mặt cùng một rủi ro địa chính trị lại khác biệt rõ rệt. Nghiên cứu của BlackRock đã chỉ ra rằng, Bitcoin thể hiện tốt hơn vàng và cổ phiếu khi đối mặt với tác động địa chính trị. Đến nay, kết luận này vẫn còn đúng.

Cấu trúc tham gia thị trường quyết định độ biến động. Sự sụt giảm lớn của thị trường Hàn Quốc đã phơi bày tính dễ tổn thương của cấu trúc thị trường này: tỷ lệ nhà đầu tư nước ngoài cao, giao dịch đòn bẩy dày đặc, chủ yếu dựa vào giao dịch thuật toán. Khi hoảng loạn xảy ra, ba yếu tố này cộng hưởng, dẫn đến đợt sụp đổ và ngưỡng dừng tự động. Trong khi đó, cấu trúc tham gia của thị trường tiền mã hóa đã có những thay đổi căn bản. Dữ liệu của Glassnode cho thấy, vị thế ròng của các nhà đầu tư dài hạn Bitcoin đang dần ổn định, cho thấy sức ép bán tháo đang giảm. Các quỹ ETF Bitcoin giao ngay của Mỹ cũng mang lại dòng vốn tổ chức ổn định, một phần quyền định giá đã chuyển sang tay các tổ chức, vốn có khả năng quản lý rủi ro tốt hơn và tầm nhìn đầu tư dài hạn, tạo ra nền tảng thanh khoản vững chắc. Quan trọng hơn, trước khi “cáo đen” này xảy ra, thị trường tiền mã hóa đã trải qua nhiều đợt giảm đòn bẩy, các sản phẩm phái sinh không xuất hiện các vụ cháy hàng quy mô lớn, giúp giảm thiểu biến động. Chiến tranh là bi kịch của nhân loại, cũng là thử thách sức bền của thị trường. Đợt bán tháo toàn cầu ngày hôm qua đã dạy cho tất cả các nhà đầu tư một bài học. “Rủi ro cao” chưa chắc đã thực sự cao. Khi thị trường tiền mã hóa giữ vững trong biến động, các thị trường truyền thống vốn “ổn định tương đối” lại đang trải qua giảm mạnh và ngừng giao dịch. Liệu đây chỉ là sự lệch pha tạm thời, hay là sự thay đổi sâu sắc về logic và nhãn mác của tài sản, còn cần thời gian để xác nhận. Nhưng trong một thời đại mà rủi ro địa chính trị trở thành bình thường, giá trị định của tài sản đang dịch chuyển. Các tài sản gắn chặt vào một nền kinh tế đơn lẻ sẽ ngày càng yếu ớt, trong khi các tài sản dựa trên tính thanh khoản toàn cầu sẽ ngày càng bền vững. Sự phản ứng trái chiều giữa thị trường chứng khoán và thị trường tiền mã hóa trong cuộc chiến Mỹ - Iran lần này lại một lần nữa chứng minh rằng, tài sản mã hóa ngày càng trở thành phương tiện thay thế không thể bỏ qua trong các trò chơi địa chính trị toàn cầu. Đối với nhiều quốc gia, chiến tranh Trung Đông là một cú sốc kinh tế không thể tránh khỏi. Đối với thị trường tiền mã hóa, chính là một lần xác nhận về logic giá trị. Khi bão tố ập đến, điều quan trọng không phải là bạn đứng ở đâu, mà là bạn đang neo vào cái gì.