Tình hình thực tế của stablecoin tại Việt Nam: Một trải nghiệm sâu trong vòng một tháng

Thị trường tiêu dùng Việt Nam đang chứng kiến một cuộc cách mạng tài chính thầm lặng. Trong hệ sinh thái thanh toán địa phương, stablecoin đã không còn là những mã số kỹ thuật trong sàn giao dịch nữa, mà thực sự là phương tiện chuyển giá trị trong các cửa hàng tiện lợi, nhà hàng, phần mềm gọi xe.

Nói dữ liệu: stablecoin đã phủ sóng bao nhiêu cảnh quan đời thường của Việt Nam?

Sau 30 ngày sống tại Việt Nam, trải qua 5 thành phố lớn, thực hiện 106 thử nghiệm thanh toán, một kết luận đã được xác nhận nhiều lần nổi lên: tỷ lệ ứng dụng thực tế của thanh toán bằng stablecoin đã đạt 97.17%.

Dữ liệu này không phải do khảo sát có chọn lọc. Người thực nghiệm cố ý tránh mọi điều kiện thuận lợi — không chọn lựa thương nhân, không né tránh khó khăn, không bỏ qua vùng mạng yếu. Từ tín hiệu yếu ở vùng núi đến pin điện thoại sắp cạn, từ người cao tuổi đến trẻ em mua sắm, từ chuyển khoản AA của người địa phương đến tiêu dùng nhỏ của khách du lịch quốc tế, tất cả các cảnh tượng đều được đưa vào thống kê.

Trong 106 giao dịch thực tế:

• Chỉ qua quét mã ví điện tử thành công 95 lần, tỷ lệ thành công 89.6%
• Thêm kênh thanh toán bằng thẻ tín dụng stablecoin (U-card), tỷ lệ thành công vọt lên 97.17% (103 lần thành công)

Điều này có ý nghĩa gì? Một chiếc điện thoại tích hợp ví Web3, gần như đủ để người dùng thoải mái tại Việt Nam.

Tại sao Việt Nam trở thành thử nghiệm của stablecoin?

Câu đố này nằm sâu trong hệ sinh thái tài chính đặc thù của Việt Nam.

Tốc độ tăng trưởng kinh tế nhanh chóng của Việt Nam đã thúc đẩy một bước nhảy vọt lịch sử — toàn bộ quốc gia đã bỏ qua thời kỳ thẻ tín dụng dài đằng đẵng, bước thẳng vào giai đoạn trưởng thành của thanh toán di động. VietQR (mã QR chung quốc gia Việt Nam) đã trở thành tiêu chuẩn toàn dân. Dù là trung tâm mua sắm hay quầy hàng vỉa hè, mỗi thương nhân đều trang bị mã QR thanh toán tiêu chuẩn.

Các nền tảng thanh toán mã hóa tích hợp các giao thức nền tảng, khéo léo mở ra rào cản giữa chuỗi và ngoài chuỗi: người dùng thanh toán bằng stablecoin, thương nhân nhận tiền bằng đồng Việt Nam, cả hai đều có lợi. Hệ thống “song hành tài chính” này của Việt Nam — nội bộ hoàn thiện hạ tầng thanh toán di động, bên ngoài mở rộng kênh stablecoin — mang lại cho người nước ngoài một mức độ tự do thanh toán chưa từng có.

Biến đổi thị trường: từ hoang vu đến phồn thịnh chỉ trong một năm

Những quan sát thú vị đến từ các người tham gia địa phương. Năm 2024, stablecoin vẫn là sản phẩm độc quyền của sàn giao dịch; nhưng đến nửa cuối 2025, tình hình đã hoàn toàn đảo chiều.

Các doanh nhân định cư tại TP.HCM chỉ ra rằng, phương thức thanh toán của họ đã hoàn toàn chuyển sang quét U-card và stablecoin. Chủ nhà hàng ở Nha Trang xác nhận sự chuyển đổi này từ góc độ thương nhân — bắt đầu từ tháng 11/2025, ngày càng nhiều thực khách thử thanh toán bằng stablecoin, và khi khảo sát, điều này đã không còn là chuyện mới nữa. Thậm chí còn xuất hiện các kênh đổi tiền chuyên dụng: các cửa hàng tiện lợi góc phố, các điểm đổi tiền offline bắt đầu thành thạo báo giá, «chuyển khoản chuỗi TRON, phí 2 USDT» đã trở thành câu trả lời tiêu chuẩn.

Tuy nhiên, cần chú ý rằng mức độ chấp nhận này khác biệt lớn giữa các miền Bắc Nam của Việt Nam. Các thành phố phía Nam như TP.HCM đã quen với thanh toán bằng stablecoin, trong khi Hà Nội — thủ đô — lại tỏ ra e dè với cùng nhu cầu đổi tiền này. Sự chênh lệch vùng miền này phản ánh thái độ khác nhau của các khu vực đối với hệ thống tài chính mới.

Sự hòa quyện giữa con người và công nghệ

Dữ liệu ẩn chứa một đường cong tăng trưởng quan trọng.

Chia nhỏ dữ liệu giao dịch 30 ngày theo thời gian, tỷ lệ thành công thể hiện rõ ba giai đoạn: tuần đầu tiên thử nghiệm thành công chưa đến 80%, tuần thứ hai thích nghi dần dần tăng lên, tuần thứ ba đã ổn định trên 95%.

Sự tiến bộ này không phải do công nghệ cải tiến, mà là kết quả của quá trình người dùng học hỏi. Khi gặp cảnh “mã QR hiển thị Invalid” ban đầu, đa số sẽ cho rằng thanh toán thất bại; nhưng về sau, người dùng đã học cách chủ động can thiệp — yêu cầu nhân viên làm mới màn hình, đổi mã, để cứu vãn giao dịch. Sự thức tỉnh về chủ động này đã làm giảm tỷ lệ thất bại một cách rõ rệt.

Ngược lại, các thương nhân cũng tích cực thích nghi. Các thương nhân địa phương, tài xế Grab, các cửa hàng có hoạt động quốc tế đều chủ động đón nhận hệ thống thanh toán mới này. Đằng sau đó là một logic kinh doanh thực dụng: để làm ăn tốt, mọi rào cản công nghệ đều có thể vượt qua.

Bí ẩn đằng sau 11 lần thất bại

Tỷ lệ thành công 97.17% đủ ấn tượng, nhưng 3% thất bại lại như tiếng chuông cảnh báo.

Phân tích kỹ 11 lần thất bại này, có thể rút ra ba rào cản sâu hơn đang cản trở phổ cập:

Rào cản thứ nhất: Sụp đổ niềm tin trong chớp mắt

Khoảnh khắc đáng sợ nhất là “tiền bị trừ, đối phương chưa nhận”. Khoảnh khắc này đã xảy ra thật 3 lần trong khảo sát, tổng thiệt hại hơn 12 USDT. Đối với người làm công nghệ, đây chỉ là “lỗ hổng”; nhưng đối với người tiêu dùng bình thường, đó là thảm họa. Bạn không thể chứng minh bằng chứng chuyển khoản ngân hàng như hình chụp, vì hash trên chuỗi không có ý nghĩa gì với nhân viên thu ngân. Khi đứng trước quầy, bị thương nhân nghi ngờ, niềm tin dựa trên công nghệ hoàn toàn sụp đổ. Sự ngượng ngùng này đủ để khiến bất kỳ người dùng không phải dân kỹ thuật nào từ bỏ.

Rào cản thứ hai: 20 giây dài đằng đẵng

Giao dịch trên chuỗi cần chờ xác nhận. Nhanh nhất 20 giây, chậm nhất 30 giây. Trong các chỉ số kỹ thuật, đây là tiến bộ, nhưng trong thực tế thanh toán tại cửa hàng tiện lợi, mỗi giây đều như một năm. Áp lực từ ánh mắt nóng nảy phía sau, sự thúc giục của nhân viên, sự thiếu kiên nhẫn của người lạ — những áp lực xã hội này biến lợi thế công nghệ thành gánh nặng tâm lý. So với phản hồi tức thì của Alipay, khoảng cách thời gian này tạo thành rào cản tâm lý khó chấp nhận đối với người dùng phổ thông.

Rào cản thứ ba: Rào cản của các ông lớn và bẫy thanh toán nhỏ

Dù VietQR là tiêu chuẩn quốc gia, nhưng một số thương nhân lớn vẫn xây dựng “tường thành” riêng, dùng mã tổng hợp tự tạo khiến quét mã hiển thị “Invalid”. Dù thường có thể dùng thẻ tín dụng để bù đắp, nhưng mỗi lần đều là một từ chối lạnh lùng.

Vấn đề tinh vi hơn là phí khởi điểm bắt buộc cho thanh toán nhỏ — khoảng 17.000 đồng Việt Nam (khoảng 5 nhân dân tệ). Khi bạn chỉ muốn mua một chai nước hoặc đi một quãng ngắn, hệ thống vẫn trừ phí tương đương 5 tệ. Đối với tiêu dùng dân sinh có tần suất cao, đây là một lỗ hổng kinh tế cần phải sửa chữa.

Từ 97% đến 100% không phải là tăng trưởng tuyến tính, mà là bước nhảy chất lượng. Chỉ khi người tiêu dùng không còn lo lắng về mất tiền, không còn xấu hổ vì chờ đợi, không còn bị trừ tiền vì số tiền nhỏ, thì cuộc cách mạng thanh toán bằng stablecoin mới thực sự vượt qua được “km cuối cùng” đó.

Gương phản chiếu tương lai của thị trường tiêu dùng Việt Nam

Lý luận lịch sử đã chứng minh: mô hình tăng trưởng kinh tế mới tất yếu đòi hỏi hệ thống tài chính mới.

20 năm trước, Trung Quốc đã vượt qua giai đoạn thẻ tín dụng để thúc đẩy thương mại điện tử internet phát triển; giờ đây, Việt Nam đang xây dựng “song hành tài chính” riêng — nội bộ hoàn thiện thanh toán di động, bên ngoài mở rộng kênh stablecoin, cố gắng thực hiện bước nhảy tương tự. Khác biệt là, Việt Nam chọn con đường phi tập trung hơn, có tính toàn cầu hơn. Đây không phải là ngẫu nhiên, mà là bản chất thực dụng luôn tồn tại của đất nước này.

Dù vẫn còn tồn tại “20 giây chờ đợi”, dù cơ chế niềm tin vẫn cần sửa chữa, nhưng bánh xe đã không thể quay ngược lại. Trên mảnh đất thực dụng này của Việt Nam, một dòng chảy mới song song với hệ thống tài chính truyền thống đang hình thành. Nó dệt nên mạng lưới các nhu cầu thanh toán của từng cá nhân, cùng tiếng rền của thời đại, hướng về tương lai.