Vụ phát hành token của Linea phơi bày tình cảnh khó khăn của L2: Đường đi của mở rộng quy mô Ethereum sẽ đi về đâu?

Ba năm tương tác, hàng chục triệu USD đầu tư, cuối cùng chỉ nhận về vài nghìn USD token airdrop — Sự kiện TGE (Token Generation Event) sắp tới của Linea khiến nhiều người tham gia cảm thấy thất vọng tràn trề. Là một mạng lưới L2 nổi bật thuộc tập đoàn Consensys, sự kiện phát hành token của Linea không chỉ gây tranh luận rộng rãi trong cộng đồng mà còn phản ánh phần nào những khó khăn sâu xa mà toàn bộ hệ sinh thái L2 đang phải đối mặt.

Phía sau là một vấn đề lớn hơn: Liệu các giải pháp mở rộng L2 từng được nhà sáng lập Ethereum Vitalik Buterin kỳ vọng có thực sự đi vào ngõ cụt?

Ba năm chờ đợi đổ vỡ: Tình hình token của Linea thấp xa mong đợi

Câu chuyện của Linea bắt đầu từ những kỳ vọng về một tương lai tươi sáng của L2. Là đại diện của “phe chính thống Ethereum”, Linea luôn được giới ngành xem là một trong những mạng lưới tiềm năng nhất trong lĩnh vực L2. Tuy nhiên, khi kỳ vọng này cuối cùng được thể hiện qua việc phát hành token, thì lại gây ra sự thất vọng chung của nhà đầu tư.

Theo thông tin công khai, nhiều người dùng đã bỏ ra hàng chục triệu USD để tương tác với Linea, nhưng cuối cùng số token airdrop họ nhận được chỉ có giá trị vài nghìn USD, thậm chí còn thấp hơn. Khoảng cách kỳ vọng lớn như vậy khiến các nhà tham gia bắt đầu đặt câu hỏi: Liệu khoản đầu tư của họ trong ba năm qua có xứng đáng?

Đây không phải là vấn đề riêng của Linea. Toàn bộ hệ sinh thái L2 đang trải qua giai đoạn “mất lòng dân”. Rất nhiều người dùng sau khi bỏ ra thời gian và tiền bạc lớn, lại nhận ra phần thưởng thu về thấp hơn nhiều so với kỳ vọng, dẫn đến niềm tin vào các dự án L2 bị tổn thương nghiêm trọng.

Hoạt động của mạng L2 tiếp tục giảm sút: Sự thật đằng sau dữ liệu

Khó khăn của Linea thể hiện rõ rệt qua các số liệu.

Theo thống kê mới nhất của TheBlock, ngày 9 tháng 9, số lượng giao dịch trung bình trong 7 ngày của các mạng L2 lớn có sự chênh lệch lớn: Base dẫn đầu với 11,56 triệu giao dịch, Arbitrum với 2,36 triệu, Optimism với 1,15 triệu, còn Linea chỉ có 211 nghìn. Con số này không chỉ thấp hơn nhiều so với các mạng hàng đầu ngành mà còn phản ánh rằng, Linea, từng là dự án “sao sáng”, đang chứng kiến tốc độ sử dụng thực tế giảm mạnh.

Điều đáng lo hơn là sự sụt giảm của hoạt động người dùng. Ví dụ, số địa chỉ hoạt động trung bình hàng ngày của Linea ngày 9 tháng 9 chỉ còn 56 nghìn, so với mức đỉnh khoảng 750 nghìn vào tháng 7 năm 2024, giảm hơn 90%. Đây là một con số đáng báo động, cho thấy Linea từng thu hút lượng lớn người dùng đang trải qua làn sóng mất mát chưa từng có.

Toàn bộ hệ sinh thái L2 cũng đang đối mặt với tình cảnh tương tự. Các mạng L2 thuộc dòng ZK như Scroll hoạt động kém hơn nhiều, trung bình khoảng 6.300 địa chỉ hoạt động hàng ngày, zkSync Era chỉ có 25 nghìn giao dịch, Polygon zkEVM thậm chí trở thành “mạng ma” (ghost network). Các dự án L2 từng được kỳ vọng lớn đang dần trở thành những hệ sinh thái thiếu sức sống.

Con đường thực sự của Ethereum: Stablecoin và hệ sinh thái RWA

Trớ trêu thay, mặc dù các mạng L2 đang gặp khó khăn, nhưng chúng vẫn giữ vai trò chiến lược không thể thay thế trong hệ sinh thái Ethereum.

Thứ nhất là về vốn TVL. Theo dữ liệu của l2beat, tính đến ngày 10 tháng 9, tổng TVL của các mạng L2 Ethereum đã đạt 54,7 tỷ USD. Dù đã giảm so với đỉnh cao 65,5 tỷ USD vào tháng 12 năm 2024, nhưng con số này vẫn thể hiện lượng thanh khoản đáng kể trong hệ sinh thái Ethereum.

Thứ hai là khả năng kết nối liền mạch với các lĩnh vực tài chính truyền thống. Ngoài các mạng gốc như Arbitrum, Optimism, còn có các doanh nghiệp công nghệ truyền thống như Sony với mạng L2 Soneium, Ant Group của Alibaba với mạng L2 RWA Jovay, hay nền tảng giao dịch token hóa cổ phiếu dựa trên Arbitrum của Robinhood — tất cả đều chứng minh một thực tế: L2 đang trở thành cầu nối cho các tài sản truyền thống vào thế giới blockchain.

Điều này có nghĩa là, tương lai của L2 có thể không nằm ở sự thịnh vượng của hệ sinh thái nguyên bản, mà ở giá trị hạ tầng của nó. Con đường phá vỡ của hệ sinh thái Ethereum nên hướng về hai lĩnh vực chính:

Thứ nhất, mở rộng hệ sinh thái stablecoin. Với sự trỗi dậy của các câu chuyện mới như PayFi, DePIN, stablecoin không còn chỉ là các cặp giao dịch nữa, mà dần trở thành một hạ tầng tài chính cơ bản. Linea và các mạng L2 khác cần tập trung vào việc cung cấp nền tảng tối ưu cho hệ sinh thái stablecoin.

Thứ hai, đưa RWA (Real World Assets) lên chuỗi quy mô lớn. Năm 2025 là cột mốc kỷ niệm 10 năm ra mắt mainnet Ethereum, cũng là thời điểm quan trọng để RWA phát triển mạnh mẽ. Ngày càng nhiều công ty niêm yết đang xem xét tăng dự trữ ETH trong quỹ, thúc đẩy token hóa các tài sản truyền thống như cổ phiếu để đón đầu blockchain. Các mạng L2 cần trở thành các nền tảng chính trong quá trình này.

Bong bóng hay dưỡng chất? Mặt khác của hệ sinh thái L2

Nhìn vào thời điểm năm 2025, cần thừa nhận một thực tế: phần lớn các mạng L2 đang rơi vào vòng luẩn quẩn “vay vốn → phát token → biến mất”. Linea chỉ là ví dụ mới nhất trong chu kỳ này.

Nhiều dự án do giá token thấp, ứng dụng hệ sinh thái ít ỏi, dần rút khỏi thị trường, trở thành những mảnh vỡ trong dòng chảy dài của lịch sử crypto. Nhưng điều này không có nghĩa là toàn bộ hệ sinh thái L2 bị phủ nhận. Thực tế, ngay cả trong bối cảnh ảm đạm này, vẫn có rất nhiều đổi mới đang diễn ra.

Dù Linea và các mạng L2 khác gây thất vọng về mặt token và sự phát triển của hệ sinh thái, chúng vẫn mang lại những đổi mới về công nghệ, sản phẩm và các câu chuyện mới cho thị trường. Nếu coi L2 là một bong bóng, thì bong bóng này cũng chính là mảnh đất để nuôi dưỡng các sản phẩm sáng tạo thế hệ tiếp theo. Từ góc nhìn này, sự tồn tại của Linea không phải là “lịch sử đen tối của ngành”, mà là kết quả tất yếu của quá trình phát triển blockchain ở một giai đoạn nhất định.

Về khả năng hệ sinh thái Ethereum có thể đột phá thực sự qua các hướng mới như stablecoin, RWA hay không, còn cần thời gian để kiểm chứng. Nhưng rõ ràng một điều: dựa vào sự “phồn vinh nguyên bản” của L2 đã không còn là con đường khả thi nữa, Ethereum cần những câu chuyện giá trị mới để thúc đẩy sự phát triển toàn diện của hệ sinh thái.