Tôi đã từng chân thành tin rằng phi tập trung sẽ thay đổi thế giới này; tôi đã từng tin rằng DAO sẽ mang đến cho nhân loại một mô hình hợp tác mới, khiến quản trị không còn phụ thuộc vào lãnh thổ và cờ hiệu; tôi cũng đã tin rằng, từng khối blockchain sẽ giống như in ấn đối với thời kỳ Phục hưng, trở thành phát minh xã hội sâu sắc nhất của thời đại này.

Tuy nhiên, trước mắt lại là một cảnh tượng khác.
Cấu trúc Ponzi khoác áo whitepaper rầm rộ khắp nơi; DeFi trở thành vùng xám của việc rút tiền chạy trốn và hacker hoành hành; GameFi biến “đào, nâng, bán” thành kịch bản duy nhất, ba tháng xây cao ốc, một ngày sụp đổ tan tành; SocialFi chỉ là cuộc vui cyber của những kẻ lười biếng, khả năng xử lý thấp nâng đỡ những nhu cầu không tồn tại; Play to Earn giống như một trò chơi thoát hiểm xem ai chạy nhanh hơn—âm nhạc dừng lại, chip bị vứt rải rác khắp nơi.
Chúng ta đã thấy một chiếc xe đầy điện thoại, chỉ để kiếm thêm vài token ảo; đã thấy chuỗi công khai bị thất thủ, buộc phải phân nhánh để tự cứu mình; đã thấy binh sĩ của tướng quân xông vào vùng đất vàng không có khóa, cướp bóc rồi bỏ đi. Hình đại diện của punk crypto, mảnh đất ảo, tên miền ví không có ích gì, đều từng được tôn thờ như thần thánh, tạo ra huyền thoại giàu có trong chớp mắt dưới ánh đèn sân khấu. Nhưng khi dòng chảy rút lui, chúng cuối cùng cũng không thoát khỏi kết cục—đổi lấy đô la Mỹ, hoảng loạn bỏ chạy.
Phần lớn mọi người trong lòng thực ra hiểu rõ: Token có thể được kể như tương lai, nhưng cuối cùng tiền vẫn chỉ thuộc về đô la Mỹ.
Hiện nay, rất ít người còn nghiêm túc bàn về DAO, cũng ít người nhắc đến lý tưởng phi tập trung. Câu chuyện huyền thoại về “tiền tệ liên hành tinh” nghe có vẻ giống như tuyên ngôn lý tưởng của thời xa xưa. Những thiếu niên từng vung kiếm sắt, tuyên bố sẽ lật đổ thế giới cũ, không biết từ khi nào đã cất đi ánh sáng, quỳ dưới gốc cây của hệ thống đô la Mỹ, chờ đợi một chiếc lá rơi.
Lý tưởng không chết, chỉ bị tiếng chốt lệnh của sàn giao dịch che khuất.