Nga tăng cường cảnh báo về sự mở rộng quân sự của NATO tại Svalbard

Các căng thẳng địa chính trị ở Bắc Cực vẫn tiếp tục leo thang. Nga đã bày tỏ mối quan ngại với Na Uy và NATO về việc bao gồm quần đảo Svalbard vào kế hoạch quân sự của liên minh Đại Tây Dương. Theo các báo cáo từ các phương tiện truyền thông chuyên ngành, Andrey Chemerilo, Tổng Lãnh sự Nga tại Svalbard, đã gửi một phản hồi bằng văn bản tới The Wall Street Journal giải thích quan điểm của Moscow về vấn đề chiến lược này.

Thách thức địa chính trị của Svalbard: Hiệp ước 1920 so với các căng thẳng mới

Svalbard là một trong những vùng đất phức tạp nhất thế giới về mặt pháp lý quốc tế. Tình trạng hiện tại của nó được xác lập bởi Hiệp ước Svalbard, ký kết năm 1920, một văn bản chính thức công nhận chủ quyền của Na Uy đối với quần đảo này. Tuy nhiên, điểm đặc biệt của hiệp ước này là điều khoản bình đẳng: các quốc gia ký kết, trong đó có Nga, có quyền khai thác tài nguyên tự nhiên trong Svalbard và vùng biển của nó. Tính năng này biến quần đảo thành một không gian chia sẻ thực tế, nơi quyền lực chính trị nằm ở Oslo nhưng hoạt động kinh tế được phân bổ giữa nhiều cường quốc.

Văn kiện năm 1920 được thiết kế như một cơ chế ổn định quốc tế sau những biến động của Chiến tranh Thế giới thứ nhất. Trăm năm sau, sự ổn định đó đang bị thách thức bởi những thay đổi trong cân bằng lực lượng toàn cầu và sự gia tăng cạnh tranh về tài nguyên ở các vĩ độ cực đoan.

Lời cảnh báo của Nga: chủ quyền và quyền chia sẻ ở Bắc Cực

Quan điểm của Nga rõ ràng: bất kỳ việc quân sự hóa Svalbard nào cũng vi phạm khung pháp lý được thiết lập năm 1920. Moscow lập luận rằng hiệp ước này có tính chất đặc thù, khác biệt so với các thỏa thuận đất đai khác. Việc biến quần đảo thành căn cứ quân sự sẽ củng cố sự hiện diện của NATO ở Bắc Cực, làm thay đổi cân bằng đã tồn tại hơn một thế kỷ.

Theo quan điểm của Nga, việc mở rộng quân sự này là một phần trong chiến lược rộng lớn hơn của NATO nhằm bao vây các biên giới phía bắc của họ. Bắc Cực, thay vì là một khu vực xa xôi không có ý nghĩa địa chính trị, đã trở thành bàn cờ quan trọng trong cuộc cạnh tranh giữa các cường quốc. Biến đổi khí hậu đã mở ra các tuyến đường thương mại hàng hải mới và làm cho các mỏ khoáng sản, dầu khí, khí đốt vốn bị đóng băng hàng nghìn năm nay trở nên dễ tiếp cận hơn.

Tại sao Na Uy và NATO muốn tăng cường hiện diện ở Bắc Cực

Các quan chức Na Uy đã đề xuất rằng đất nước họ nên thiết lập các lực lượng quân sự thường trực tại Svalbard như một biện pháp răn đe. Đề xuất này phản ánh thực tế: hoạt động của Nga ngày càng tăng trong khu vực, sự mở rộng của NATO sau khi Phần Lan và Thụy Điển gia nhập, và nhu cầu đảm bảo an ninh trong một không gian nơi các lợi ích chiến lược hội tụ.

Na Uy, thành viên NATO từ năm 1949, đang chịu áp lực từ các đồng minh để tăng cường phòng thủ cho các vùng lãnh thổ phía bắc của mình. Liên minh Đại Tây Dương, sau các sự kiện ở Ukraine, đã điều chỉnh lại các ưu tiên khu vực của mình. Vùng Bắc Cực đã trở thành một trọng điểm chiến lược hàng đầu.

Tài nguyên thiên nhiên và quyền lực: cuộc chiến thực sự ở Svalbard

Dưới bề mặt của cuộc xung đột địa chính trị chính thức này là một cuộc tranh giành về tài nguyên tự nhiên của Bắc Cực. Svalbard và vùng biển xung quanh chứa trữ lượng đáng kể khí tự nhiên, dầu mỏ, quặng sắt và các nguyên liệu quan trọng khác cho các nền kinh tế hiện đại. Khi biến đổi khí hậu làm tan chảy băng cực, việc tiếp cận các tài nguyên này trở nên khả thi hơn và do đó ngày càng tranh chấp gay gắt hơn.

Quyền khai thác các tài nguyên này một cách công bằng của Nga, được ghi nhận trong hiệp ước 1920, là một trụ cột quan trọng đối với Moscow. Việc quân sự hóa Svalbard có thể giúp NATO và Na Uy khai thác các nguồn tài nguyên này cho khối phương Tây, trong khi Nga bị bỏ lại ngoài lề của một nguồn thu nhập quan trọng.

Lời cảnh báo của Nga cuối cùng phản ánh một cuộc chiến quyền lực về phân phối tài nguyên ở Bắc Cực và hình thành trật tự địa chính trị ở các vĩ độ cực đoan. Quần đảo Svalbard đã trở thành biểu tượng của cuộc tranh chấp rộng lớn hơn giữa Nga và phương Tây về quyền kiểm soát một khu vực mà chỉ mới một thập kỷ trước còn dường như đóng băng trong thời gian—cả về mặt địa lý lẫn địa chính trị.