Tại sao việc học của bạn lại vô dụng?

Những người hiểu tôi đều biết, tôi không chỉ thích học mà còn khuyến khích việc học, bất cứ điều gì mới tôi đều muốn tìm hiểu và thử tham gia. Dù trong số đó có một số cuối cùng bị chứng minh là đổi mới giả, nhưng quá trình tham gia cũng có thể học được điều gì đó, những thứ này có thể đã chết trong đổi mới đó, nhưng có thể được duy trì dưới dạng khác trong những việc khác của tôi.

Học tập là cách tốt nhất để chống lại sự lão hóa, khi bạn ngừng học, nhận thức của bạn về thế giới này cũng dừng lại, thích nghi với môi trường cũng dừng lại. Nhưng vấn đề là, tại sao nhiều người không cảm nhận được lợi ích của “việc học”? Đôi khi cũng muốn thử học chút gì đó, nhưng sau đó hoặc là luôn bị bỏ quên, không thể kiên trì, hoặc là học xong rồi một thời gian sau nghĩ lại, dường như chẳng khác gì chưa học? Hiểu rồi, đã nắm rõ, đầu óc rõ ràng, cũng có vẻ như đã có thêm một số kỹ năng không rõ ràng, rồi thì sao? Cuộc sống không có gì thay đổi. Vì vậy, họ không cảm nhận được sự nâng cao lớn mà việc học mang lại cho cuộc sống.

Điểm khác biệt nằm ở đâu? Không phải là bạn học không đúng, mà là trên tay bạn không có việc gì có giá trị để làm. Chúng ta luôn nghĩ rằng mọi thứ đều phải học trước, sau đó tìm ứng dụng, rồi tìm cơ hội thị trường — hoàn toàn sai lầm, cách suy nghĩ này là do chúng ta bị giáo dục bắt buộc cơ bản trong mười mấy năm ở trường học gây ra. Hãy thử tưởng tượng, nếu hôm nay bạn học được đường cong Elliptic ban ngày, ngày mai có thể giúp chủ nhân giải quyết một vấn đề, lấy được một chiếc điện thoại mới mà bạn luôn muốn mua, bạn còn có thể không học tốt sao? Buổi học còn có thể bị sao nhãng không? Ngay cả khi không hiểu bài, sau giờ học còn ngại hỏi thầy cô, bạn bè không?

Việc học thực sự hiệu quả là theo kiểu tiếp xúc. Bạn phải tìm được một cơ hội, cơ hội gì? Là cơ hội thị trường cần thiết cấp bách để bạn cung cấp một giá trị nào đó, bạn đã cung cấp rồi, bắt đầu làm quen, dù làm chưa tốt hoặc làm lâu rồi mà chưa có đột phá, thì lúc đó bạn sẽ mọc ra “cảm giác xúc giác” — cảm giác xúc giác là gì? Chính là dù bạn không nhất thiết có mục đích học cái gì, nhưng tiềm thức của bạn từng phút từng giây đều đang tìm kiếm giải pháp, bạn học bất cứ thứ gì, tiếp xúc bất cứ thứ gì mới, mô hình kinh doanh, công cụ AI, thậm chí khi mua sắm trực tuyến, phát hiện ra nguyên lý phân phối kho hàng của đối phương, nghĩ xem tại sao họ lại phân phối như vậy? Cũng có thể đột nhiên tỉnh ngộ ra một ứng dụng chuyển đổi trong một lĩnh vực kinh doanh, một sản phẩm, một dịch vụ nào đó.

Đây mới gọi là “học hiệu quả”, tức là bạn đã có một số việc có giá trị để làm, thì tất cả những việc học liên quan đến nó, và sự chú ý, suy nghĩ về cuộc sống, đều có thể mang lại cho bạn những cảm hứng bất ngờ bất cứ lúc nào. Ngược lại, nếu trên tay bạn không có việc gì có giá trị để làm, kết quả sẽ ra sao? Trong quá trình học, bạn sẽ lãng phí rất nhiều “cảm hứng không liên quan”. Tại sao lại lãng phí? Vì bạn không có cảm giác xúc giác tiềm thức để tiếp nhận. Bạn chỉ có mục tiêu rất đơn giản, thậm chí không có mục tiêu, chờ đến khi học xong rồi mới tìm cách sử dụng; nếu không tìm ra, hoặc không dùng được, hoặc việc đó đòi hỏi nhiều kỹ năng và nguồn lực phức tạp hơn, chuỗi liên kết quá dài, bạn lại không kiên nhẫn học những thứ khác, thì quá trình học ban đầu chính là sự lãng phí thuần túy.

Dù có người thường nói, những gì tôi đã học trước đây, đột nhiên lại được dùng ở một nơi không ngờ tới, đó cũng là chuyện tốt, nhưng hiệu quả của nó rất thấp. Thường thì, chính là những cảm hứng bạn có thể gặp và sử dụng, nhưng khi cần đến lại bị lãng quên trong góc khuất, mất đi cơ hội va chạm đó — và bạn thậm chí không nhận thức được sự lãng phí này, vì những chuyện chưa xảy ra, làm sao có thể nhận ra?

Vì vậy, trọng tâm của nhiều chuyện có thể không nằm ở chính chuyện đó. Thái độ của bạn về “việc học có hữu ích không”, bạn có ý muốn học liên tục không, cũng không nhất thiết liên quan đến việc bạn học đúng hay sai, mà liên quan đến việc bạn có đang làm những việc có giá trị hay không, và sau khi làm xong, việc đó có thực sự có giá trị hay không.