Dự án mới của Musk "Căn cứ mặt trăng Alpha": xây dựng nhà máy AI siêu lớn trên mặt trăng, sử dụng tên lửa khổng lồ phóng về phía hệ mặt trời

Elon Musk đang xây dựng một câu chuyện lớn kết hợp khám phá không gian và trí tuệ nhân tạo cho đế chế kinh doanh mới của mình, cố gắng thay thế kế hoạch định cư sao Hỏa lâu dài nhưng khó thực hiện bằng hình ảnh về “Căn cứ mặt trăng Alpha”, như một lực hút mới để thu hút nhân tài và vốn đầu tư.

Theo TechCrunch, trong quá trình hợp nhất SpaceX và xAI cùng với việc tái cấu trúc sau đó, Musk đã trình bày cho nhân viên về bản thiết kế mới này: xây dựng thành phố trên mặt trăng, sử dụng động cơ đẩy khối lượng để phóng vệ tinh AI vào sâu không gian. Ý tưởng này được đề xuất sau khi xAI trải qua làn sóng rời bỏ của các lãnh đạo cấp cao, Musk muốn dùng nó như một chiến lược tuyển dụng mới, đồng thời nâng cao kỳ vọng thị trường cho IPO tiềm năng của công ty sau hợp nhất. Ông nói rằng để đạt mục tiêu vượt quá một terawatt (tương đương 1 triệu tỷ watt) công suất tính toán mỗi năm, cần phải đi tới mặt trăng và tận dụng năng lượng mặt trời.

Chuyển hướng chiến lược này trùng với thời điểm SpaceX công bố từ bỏ mục tiêu dài hạn về định cư sao Hỏa. So với các dự án sao Hỏa khó huy động tài chính thương mại, Musk giờ đây thiên về một phép ẩn dụ khoa học viễn tưởng dựa trên “Chỉ số Kardashev”, tức xây dựng cơ sở hạ tầng ngoài trái đất để thu năng lượng mặt trời nhằm vận hành các mô hình AI quy mô lớn. Musk tuyên bố công ty có thể sử dụng “một phần năng lượng mặt trời” để huấn luyện và vận hành AI, nhằm tạo ra một giá trị độc đáo khác biệt so với các phòng thí nghiệm AI khác sau hợp nhất.

Đối với nhà đầu tư, tuy ý tưởng này mang tính đầu cơ cao, nhưng về lý thuyết cố gắng kết hợp khả năng phóng của SpaceX với nhu cầu tính toán của xAI. Mặc dù việc sản xuất siêu máy tính quy mô lớn trên mặt trăng còn đối mặt với nhiều rào cản kỹ thuật và chi phí, câu chuyện này có thể kích thích sự hưng phấn của các nhà đầu tư nhỏ lẻ, cố gắng biến cổ phiếu SpaceX thành “Tesla tiếp theo”, đồng thời cung cấp thử thách công nghệ mới cho các kỹ sư chán nản phát triển các mô hình ngôn ngữ lớn truyền thống.

Chiến lược chuyển hướng: Từ sao Hỏa sang trung tâm AI mặt trăng

Ý tưởng mới của Musk được tiết lộ trong phần cuối của cuộc họp toàn thể nhân viên xAI, thường là lúc ông trình chiếu hình ảnh đổ bộ lên sao Hỏa và nói về tương lai đa hành tinh của loài người. Tuy nhiên, lần này, trung tâm của câu chuyện là căn cứ mặt trăng. Sau khi trình bày kế hoạch xây dựng trung tâm dữ liệu AI trên quỹ đạo trái đất, Musk còn đề xuất rằng để vượt qua giới hạn về sức mạnh tính toán, cần hướng tới không gian sâu hơn. Ông hình dung sử dụng tàu từ trường khổng lồ (tức động cơ đẩy khối lượng) để đưa các máy tính vũ trụ chế tạo trên mặt trăng ra khắp hệ mặt trời.

Sự chuyển đổi này không phải không có dấu hiệu báo trước. TechCrunch chỉ ra rằng, trước đó SpaceX đã công khai rút lui khỏi mục tiêu định cư sao Hỏa. Ngay từ năm 2017, do các thách thức kỹ thuật và chi phí quá cao, SpaceX đã từ bỏ kế hoạch chuyển đổi tàu Dragon thành phương tiện đổ bộ sao Hỏa. Khả năng của tàu chính Starship cũng đã bị thu hẹp, tập trung vào hai nhiệm vụ ngắn hạn sinh lợi hơn: phóng vệ tinh Starlink và thực hiện hợp đồng đổ bộ có người lên mặt trăng trị giá 4 tỷ USD của NASA.

Ngược lại, dự án sao Hỏa thiếu các bên trả tiền rõ ràng, còn căn cứ mặt trăng thì phù hợp hơn để phục vụ cho chiến lược mở rộng năng lực tính toán AI hiện tại.

Tuyển dụng và tái định hình công cụ kể chuyện

Trong chín năm qua, định cư sao Hỏa luôn là công cụ tuyển dụng hiệu quả và “hàng rào thương hiệu” của SpaceX.

Khẩu hiệu “Chiếm đóng sao Hỏa” không chỉ đoàn kết nhân viên nội bộ mà còn giúp SpaceX nổi bật giữa các nhà thầu chủ yếu dựa vào hợp đồng chính phủ. Giờ đây, khi xAI đã trở thành một phần của tập đoàn, Musk cần một câu chuyện mới để kết hợp sản xuất tên lửa và kinh doanh trí tuệ nhân tạo. Một cựu lãnh đạo từng phàn nàn “Tất cả các phòng thí nghiệm AI đều làm cùng một thứ, thật nhàm chán”, còn “sản xuất siêu máy tính quy mô hệ mặt trời trên mặt trăng” rõ ràng phá vỡ tính đồng nhất đó.

Musk dựa vào “Chỉ số Kardashev” — một lý thuyết đo lường mức độ khai thác năng lượng của nền văn minh — để xây dựng khung lý thuyết cho tầm nhìn này. Ông cho rằng, các nền văn minh sơ khai khai thác tài nguyên hành tinh, còn các nền văn minh tiến bộ hơn sẽ xây dựng cơ sở hạ tầng ngoài không gian để thu năng lượng của các sao. Phép kể chuyện khoa học viễn tưởng này nhằm thắp lại đam mê của các kỹ sư, đồng thời tạo cảm hứng cho xAI vượt ra ngoài các công ty phần mềm truyền thống.

Logic kinh doanh và phản ứng thị trường

Dù ý tưởng xây dựng căn cứ mặt trăng còn xa vời, nhưng có một số lý do kinh doanh đằng sau. Các chuyên gia nhận định, khi nhu cầu về trung tâm dữ liệu trên trái đất tăng cao và chi phí cũng tăng, việc xây dựng trung tâm dữ liệu trong quỹ đạo trái đất vào thập niên 2030 có thể khả thi. Việc SpaceX mua lại xAI và dùng tài sản ngoài không gian để xây dựng trung tâm dữ liệu có thể là một cược cho hạ tầng tính toán trong tương lai sẽ trở nên không gian hóa.

Tuy nhiên, để xây dựng một “thành phố tự cung tự cấp” trên mặt trăng để sản xuất hàng tấn máy tính tiên tiến, cần giảm đáng kể chi phí đưa vật liệu lên không gian và giải quyết các vấn đề vận chuyển nguyên vật liệu. Hiện tại, ý tưởng này vẫn còn là mục tiêu “kế hoạch mở rộng”.

Về thị trường, nếu câu chuyện này được các nhà đầu tư nhỏ lẻ chấp nhận, có thể đẩy giá trị định giá của công ty sau hợp nhất lên cao. Như TechCrunch phân tích, đây là một cách biến cổ phiếu SpaceX thành một điểm nóng mới của thị trường, đồng thời tạo ra một nhãn hiệu khác biệt cho một công ty AI vốn nổi tiếng với các mô hình ngôn ngữ lớn.