Từ 3040 tỷ lên 10,3 nghìn tỷ: Những phân tích sâu về dữ liệu stablecoin
Viết bài: Will 阿望
Meta vừa công bố kế hoạch tích hợp thanh toán bằng stablecoin của bên thứ ba trên nền tảng của mình; Bridge tháng 2 được cấp phép hoạt động như ngân hàng ủy thác toàn quốc của Cục Quản lý Ngân hàng Mỹ (OCC); Payoneer mở dịch vụ stablecoin cho 2 triệu doanh nghiệp; Anchorage cung cấp dịch vụ stablecoin tuân thủ quy định cho ngân hàng phi Mỹ. Các tổ chức và cơ quan quản lý đang đẩy nhanh việc tham gia thị trường, và điều họ cần không chỉ là số lượng phát hành stablecoin mà còn là những câu trả lời sâu hơn.
Dù thị trường có thống kê về khối lượng thanh toán thực tế của stablecoin (tham khảo bài viết “Ảo tưởng thanh toán của stablecoin: 3.5 nghìn tỷ giao dịch so với 390 tỷ thanh toán thực”), rõ ràng dữ liệu này vẫn chưa đủ để khai thác sâu về stablecoin.
Mọi người đều trích dẫn số liệu về khối lượng phát hành. Trong các báo cáo, cuộc gọi kết quả kinh doanh, phiên điều trần chính sách, nó đều xuất hiện. Nhưng ngoài con số “hơn 300 tỷ USD lưu thông”, chúng ta còn hiểu biết gì về stablecoin? Ai đang nắm giữ chúng? Mức độ tập trung của các chủ sở hữu ra sao? Tốc độ lưu thông như thế nào? Chúng hoạt động trên các blockchain nào? Mục đích thực sự của chúng là gì — là thanh khoản DeFi, thanh toán, hay chỉ là dự trữ tiền nhàn rỗi?
Bài viết “Stablecoins are a $300B market. What do we actually know beyond the headline?” của Dune cung cấp phương pháp phân tích dựa trên dữ liệu đa chiều, giúp các tổ chức phân tích chính xác, xây dựng mô hình rủi ro, và trả lời các câu hỏi then chốt về dữ liệu stablecoin hiện nay.
Tính đến tháng 1 năm 2026, 15 loại stablecoin chính có tổng khối lượng phát hành pha loãng đạt 3040 tỷ USD, tăng trưởng 49% so với cùng kỳ năm trước. USDT và USDC chiếm 89% thị phần, chủ yếu lưu hành trên các blockchain Ethereum, Tron; các stablecoin thách thức khác phát triển phân biệt rõ rệt, mở rộng cạnh tranh đáng kể.
Về cấu trúc sở hữu, sàn giao dịch tập trung là chủ sở hữu lớn nhất (800 tỷ USD), có 172 triệu địa chỉ riêng nắm giữ stablecoin. Tuy nhiên, cảnh báo quan trọng là ngoài USDT, USDC, DAI, các stablecoin còn lại có mức tập trung cực cao — top 10 ví nắm giữ 90–99% tổng phát hành. Số liệu phát hành cần phải đi kèm với phân tích tập trung để tránh hiểu sai về nhu cầu thực.
Tổng khối lượng lưu thông trên chuỗi tháng 1 năm 2026 đạt 10.3 nghìn tỷ USD, gấp hơn 2 lần so với một năm trước. 90% khối lượng này thuộc các hoạt động rõ ràng trên chuỗi như: gửi/ rút thanh khoản trên DEX (5.9 nghìn tỷ USD), flash loan (1.3 nghìn tỷ USD), dòng tiền trên CEX (599 tỷ USD), thể hiện rõ các cách thức lưu chuyển của stablecoin trong toàn bộ hệ thống blockchain.
Tốc độ lưu thông hàng ngày (tổng chuyển khoản / phát hành) là chỉ số bị đánh giá thấp nhất trong phân tích stablecoin. USDC trên mạng Base trung bình 14 lần/ngày, trong khi USDT trên Ethereum chỉ 0.2 lần/ngày — cùng loại tài sản, nhưng hoạt động trên các blockchain khác nhau, hoàn toàn khác nhau về mặt chức năng. Tốc độ này phản ánh vị trí chức năng: là phương tiện trao đổi hoạt động tích cực hay chỉ dự trữ tiền nhàn rỗi?
Stablecoin không phải đô la Mỹ là tín hiệu dài hạn không thể bỏ qua. Hiện tổng phát hành chỉ mới 1.2 tỷ USD, nhưng đã có 59 loại token hoạt động trên 6 châu lục, các stablecoin dựa trên đồng euro, real Brazil, yên Nhật, naira Nigeria đang xây dựng hạ tầng chuỗi, hình thành mạng lưới thanh toán địa phương toàn cầu.
Phân tích này không chỉ cung cấp dữ liệu đầy đủ hơn mà còn là bước chuyển đổi mô hình: từ “thống kê phát hành” sang “phân tích hành vi” — theo dõi từng giao dịch, từng chủ sở hữu, mức độ tập trung, chuyển đổi nhật ký chuỗi thành mô hình rủi ro, giám sát tuân thủ và thị trường thông minh có cấu trúc.
- Phát hành stablecoin
Tính đến tháng 1 năm 2026, 15 stablecoin lớn nhất trên các hệ sinh thái EVM, Solana, Tron có tổng phát hành pha loãng đạt 3040 tỷ USD, tăng 49% YoY.
Tether (USDT, 197 tỷ USD) và Circle (USDC, 73 tỷ USD) vẫn chiếm 89% thị phần.
Phân bổ theo blockchain:
Ethereum: 1760 tỷ USD (58%)
Tron: 840 tỷ USD (28%)
Solana: 150 tỷ USD (5%)
BNB Chain: 130 tỷ USD (4%)
Dù tổng quy mô gần như gấp đôi, nhưng cấu trúc này gần như không thay đổi trong năm qua.
Ngoài hai stablecoin lớn nhất, năm 2025 là năm các đối thủ thách thức nổi lên:
USDS (Sky / MakerDAO) tăng 376%, đạt 6.3 tỷ USD
PYUSD (PayPal) tăng 753%, đạt 2.8 tỷ USD
RLUSD (Ripple) từ 5.8 triệu USD lên 1.1 tỷ USD, tăng 1803%
USDG mở rộng 52 lần
USD1 từ không có gì, đạt 510 triệu USD
Không phải tất cả các đối thủ đều cùng chiều tăng trưởng: USD0 giảm 66%; USDe của Ethena sau đỉnh tháng 10 gần gấp 3 lần vẫn tăng 23% cả năm. Tuy nhiên, cạnh tranh dưới USDT, USDC đã mở rộng rõ rệt.
- Ai đang nắm giữ stablecoin?
Hầu hết dữ liệu về stablecoin chỉ cung cấp tổng phát hành. Dữ liệu của chúng tôi có thể theo dõi từng ví, gắn nhãn địa chỉ, giúp xác định rõ ai đang nắm giữ.
Trong các mạng EVM và Solana:
Sàn giao dịch tập trung (CEX) là nhóm nắm giữ lớn nhất, khoảng 80 tỷ USD, tăng từ 58 tỷ USD một năm trước. Stablecoin vẫn là hạ tầng giao dịch và thanh toán chính của các sàn.
Ví lớn (whale) nắm giữ 39 tỷ USD.
Các giao thức lợi nhuận (yield) gần như gấp đôi, đạt 9.3 tỷ USD, phản ánh chiến lược sinh lời trên chuỗi.
Địa chỉ của nhà phát hành (kho bạc, hợp đồng đúc / đốt) tăng từ 2.2 tỷ USD lên 10.2 tỷ USD, phản ánh dòng tiền mới đổ vào thị trường.
Chất lượng dữ liệu: chỉ 23% phát hành nằm trong các địa chỉ chưa gắn nhãn, đây là tỷ lệ nhận diện cao đối với dữ liệu chuỗi, rất quan trọng để hiểu rõ phân phối rủi ro thực của stablecoin.
- 1.72 tỷ chủ sở hữu, mức tập trung cực cao
Tính đến tháng 2 năm 2026, có 172 triệu địa chỉ riêng nắm giữ ít nhất một trong 15 stablecoin:
USDT: 136 triệu
USDC: 36 triệu
DAI: 4.7 triệu
Phân phối này thực sự rộng rãi: top 10 ví chỉ nắm giữ 23–26% tổng phát hành, chỉ số HHI (đo mức độ tập trung, 0 là phân tán hoàn toàn, 1 là một chủ sở hữu duy nhất) đều dưới 0.03.
Các stablecoin còn lại thể hiện bức tranh khác biệt:
Top 10 ví nắm giữ 60–99% tổng phát hành.
USDS, dù lưu hành 6.9 tỷ USD, 90% tập trung trong 10 ví (HHI 0.48)
USDF: 99% trong 10 ví (HHI 0.54)
USD0 cực đoan nhất: 99% trong 10 ví, HHI 0.84, nghĩa là ngay cả trong nhóm chủ sở hữu lớn, phát hành chủ yếu do 1-2 ví chi phối.
Điều này không có nghĩa là các stablecoin này có điểm yếu — một số mới ra đời, một số thiết kế dành cho tổ chức. Tuy nhiên, rõ ràng là dữ liệu phát hành cần phải phân tích khác biệt so với USDT, USDC.
Mức độ tập trung ảnh hưởng trực tiếp đến rủi ro lệch khỏi thị trường, độ sâu thanh khoản, và việc “phát hành” phản ánh nhu cầu thực hay chỉ do các cá nhân lớn thao túng. Phân tích này chỉ khả thi khi có dữ liệu về số dư từng chủ sở hữu (chứ không chỉ tổng đài đúc / đốt).
- Khối lượng lưu thông tháng 1: 10.3 nghìn tỷ USD
Tháng 1 năm 2026, tổng khối lượng stablecoin trên các blockchain EVM, Solana, Tron đạt 10.3 nghìn tỷ USD, gấp hơn 2 lần so với tháng 1 năm 2025.
Sự khác biệt lớn giữa quy mô phát hành và lưu thông:
Base: 5.9 nghìn tỷ USD (dù phát hành chỉ 4.4 tỷ USD)
Ethereum: 2.4 nghìn tỷ USD
Tron: 682 tỷ USD
Solana: 544 tỷ USD
BNB Chain: 406 tỷ USD
Theo token:
USDC chiếm ưu thế với 8.3 nghìn tỷ USD, tốc độ lưu thông của USDC cao hơn USDT đáng kể, gấp 5 lần (USDT 1.7 nghìn tỷ USD), dù phát hành chỉ bằng 1/2.7 của USDT.
Các token khác:
DAI: 138 tỷ USD
USDS: 92 tỷ USD
USD1: 43 tỷ USD
Lưu ý quan trọng: Dữ liệu này giữ trung lập, không lọc theo hoạt động kinh tế thực, tổng số có thể bao gồm các hoạt động arbitrage, bot, nội bộ, tự động. Mục tiêu là cung cấp bức tranh khách quan về hoạt động chuỗi, để người dùng tự lọc, loại bỏ giao dịch bot, phân tách hoạt động thực, hoặc định nghĩa các chỉ số lưu thông phù hợp hơn.
- Stablecoin thực sự dùng để làm gì?
Dữ liệu chi tiết này mới thể hiện giá trị thực. Khối lượng lưu thông không chỉ là “giao dịch”, mà còn phân loại theo các hoạt động khác nhau trên chuỗi. Đây là sự khác biệt giữa “biết có 10 nghìn tỷ đang lưu hành” và “hiểu rõ mục đích lưu hành”.
Cấu trúc sử dụng stablecoin tháng 1:
- Cơ sở hạ tầng thị trường (giao dịch DEX và thanh khoản)
Gửi/rút thanh khoản DEX: 5.9 nghìn tỷ USD (chức năng chính)
Chuyển đổi trên DEX: 376 tỷ USD
Hai hoạt động này cho thấy stablecoin chủ yếu là tài sản nền tảng để tạo lập thị trường và làm phương tiện giao dịch trên chuỗi.
Thú vị là, khối lượng giao dịch tập trung vào các hoạt động lợi nhuận, tối ưu hóa vốn chủ động, chứ không chỉ nhu cầu giao dịch đơn thuần.
- Đòn bẩy và hiệu quả vốn (cho vay + flash loan)
Flash loan: 1.3 nghìn tỷ USD (arbitrage tự động, thanh lý)
Hoạt động vay mượn (gửi, rút, trả nợ): 137 tỷ USD
Thể hiện hiệu quả vốn ngắn hạn và cấu trúc tín dụng trên chuỗi.
- Kênh ra/vào (CEX và cầu nối chuỗi)
Dòng tiền CEX (nạp, rút, chuyển nội bộ): 599 tỷ USD
Cầu nối chuỗi: 28 tỷ USD
Chứng minh chức năng trung tâm và thanh toán xuyên chuỗi của stablecoin.
- Hoạt động của nhà phát hành (đúc, đốt, điều chỉnh peg)
Tổng cộng: 106 tỷ USD, tăng gần 5 lần so với năm trước (42 tỷ USD).
- Các giao thức lợi nhuận
Hoạt động của yield: 2.7 tỷ USD
Quy mô nhỏ nhưng quan trọng về mặt cấu trúc, liên quan đến chiến lược đầu tư, quản lý tài sản chuỗi.
Tổng thể, 90% khối lượng lưu thông có thể phân loại rõ ràng theo hoạt động, thể hiện rõ cách stablecoin lưu chuyển toàn bộ hệ thống chuỗi.
- Tốc độ lưu thông: cùng một token, khác nhau hoàn toàn
Tốc độ trung bình hàng ngày (tổng chuyển khoản / phát hành) là chỉ số bị đánh giá thấp nhất, nhưng lại phản ánh rõ ràng tính năng của stablecoin: là phương tiện trao đổi hoạt động tích cực hay chỉ dự trữ.
So sánh tiêu biểu:
USDC trên mạng Layer 2 và Solana:
Base: trung bình 14 lần/ngày, chủ yếu do hoạt động DeFi cao tần
Solana, Polygon: khoảng 1 lần/ngày
Ethereum: 0.9 lần/ngày, gần như toàn bộ lượng lưu hành được chuyển đổi hàng ngày
USDT trên BNB và Tron:
BNB Chain: 1.4 lần/ngày, hoạt động sôi động
Tron: 0.3 lần/ngày, ổn định cao, phù hợp với vai trò thanh toán xuyên biên giới
Ethereum: chỉ 0.2 lần/ngày, lượng lớn vốn đang bị bỏ quên
Stablecoin sinh lãi: tốc độ thấp là đặc tính thiết kế
USDe, USDS:
USDe: 0.09 lần/ngày
USDS: 0.5 lần/ngày
Hai loại này đều là stablecoin sinh lãi, phần lớn bị khóa trong hợp đồng tiết kiệm, thị trường cho vay hoặc vòng lợi nhuận cấu trúc.
Tốc độ thấp không phải điểm yếu, mà là đặc điểm: mục tiêu của chúng là tích lũy lợi nhuận, không phải lưu thông.
Các blockchain quan trọng hơn token. Cùng một token, hoạt động trên các hệ sinh thái khác nhau hoàn toàn khác biệt:
PYUSD trên Solana: 0.6 lần/ngày
PYUSD trên Ethereum: 0.1 lần/ngày
Tốc độ lưu thông kết nối phát hành và giao dịch, có thể dùng để đánh giá:
Một blockchain, stablecoin đó đang đóng vai trò nền tảng hoạt động hay chỉ dự trữ bỏ quên.
- Vượt ra ngoài đô la Mỹ
Phân tích này tập trung vào 15 stablecoin USD, nhưng dữ liệu đầy đủ hơn gồm hơn 200 loại stablecoin, 20 loại tiền pháp định:
Euro (17 token, phát hành 9.9 triệu USD)
Real Brazil, yên Nhật, naira Nigeria, shilling Kenya, rand Nam Phi, lira Thổ Nhĩ Kỳ, đồng Indonesia, đô Singapore, v.v.
Tổng phát hành stablecoin không phải USD vẫn chỉ 1.2 tỷ USD, nhưng đã có 59 token hoạt động trên 6 châu lục, chiếm gần 30% tổng số token trong dữ liệu, hạ tầng stablecoin dựa trên pháp định địa phương đang xây dựng trên chuỗi.
- Chỉ là phần nổi của tảng băng
Phân tích này mới chỉ dựa trên một bộ dữ liệu nhỏ, theo dõi 15 stablecoin và một số chỉ số cốt lõi. Dữ liệu đầy đủ hơn gồm gần 200 stablecoin và hơn 30 blockchain.
Điểm đặc biệt của bộ dữ liệu này nằm ở phân loại:
Mỗi giao dịch đều được ánh xạ thành hành động kích hoạt trên chuỗi, phân vào 9 loại hoạt động chính.
Mỗi số dư đều được phân chia theo loại chủ sở hữu, sử dụng tiêu chuẩn thống nhất toàn chuỗi.
Chuyển đổi các nhật ký blockchain rối rắm thành dữ liệu có cấu trúc, so sánh được, phục vụ các mục đích:
Thay đổi mô hình
Dòng chảy vốn giữa các nền tảng
Rủi ro tập trung
Cấu trúc tham gia
Phân cấp chi tiết này có thể trả lời nhiều câu hỏi chưa từng được đặt ra:
Ai đã tích lũy stablecoin mới trước khi chúng lên sàn?
Trước khi lệch khỏi thị trường, mức độ tập trung của chủ sở hữu thay đổi thế nào?
Chuyển động của stablecoin euro qua cầu nối chuỗi ra sao?
Chế độ đúc, đốt của nhà phát hành có liên quan thế nào đến áp lực thị trường?
Đây là dữ liệu dành cho phân tích tổ chức, báo cáo nghiên cứu, mô hình rủi ro, giám sát tuân thủ, dashboard quản lý. Độ sâu đã sẵn sàng, chỉ chờ khai thác.