Ethereum lập kỷ lục sử dụng, nhưng ETH tiến sát chuỗi giảm dài nhất từ 2018

Ethereum đang tiến gần tới một cột mốc mà ít nhà đầu tư mong muốn: chuỗi giảm giá theo tháng dài nhất kể từ “mùa đông crypto” năm 2018.

Kể từ tháng 9/2025, ETH đã ghi nhận sáu tháng liên tiếp đóng cửa trong sắc đỏ, khiến giá giảm khoảng 60% từ đỉnh lịch sử 4.953 USD vào tháng 8/2025 xuống dưới 2.000 USD.

Một chuỗi giảm kéo dài như vậy là điều hiếm thấy đối với một mạng lưới vẫn đang liên tục lập kỷ lục về hoạt động giao dịch. Sự đối lập này khiến giai đoạn hiện tại trở nên đặc biệt đáng chú ý.

*Lợi nhuận hàng tháng của Ethereum từ tháng 1 năm 2025 đến nay (Nguồn: CoinGlass)*Vấn đề không chỉ nằm ở việc ETH giảm giá. Chuỗi lao dốc này cho thấy thị trường đang định giá lại giá trị của Ethereum trong bối cảnh mức độ sử dụng mạng lưới vẫn mạnh mẽ, nhưng các cơ chế từng hỗ trợ luận điểm tăng giá đơn giản cho ETH giờ đây trở nên khó mô hình hóa hơn.

Điều đó khiến đợt điều chỉnh hiện tại khác biệt so với cú sụp đổ năm 2018, khi toàn bộ thị trường crypto vừa trải qua làn sóng ICO bùng nổ và phần lớn dự án vẫn đang tìm cách chứng minh tính phù hợp sản phẩm – thị trường.

Ethereum của năm 2026 là một mạng lưới trưởng thành hơn nhiều: có vai trò sâu rộng hơn trong hệ thống tài chính tổ chức, quy mô hoạt động on-chain lớn hơn, và phạm vi ứng dụng mở rộng trong token hóa tài sản, stablecoin và các giải pháp layer-2. Tuy nhiên, token đại diện cho hệ sinh thái đó vẫn đang chật vật trong việc duy trì giá trị.

Bitcoin như chỉ số, ETH như tài sản beta cao

Trong các đợt bán tháo diện rộng của thị trường crypto, Bitcoin ngày càng đóng vai trò như chỉ số tham chiếu, trong khi ETH giao dịch giống một tài sản beta cao của toàn ngành.

Điều này đặc biệt quan trọng khi thanh khoản suy giảm và tâm lý thị trường chuyển sang phòng thủ. Độ sâu thị trường của ETH thấp hơn Bitcoin, mức độ sử dụng đòn bẩy cao hơn và nhóm người mua cận biên nhạy cảm hơn với biến động vĩ mô.

Khi dòng tiền rút khỏi rủi ro, cấu trúc này có thể khiến mức giảm chung của thị trường crypto trở thành cú sụt mạnh hơn đối với Ethereum, nhất là khi thị trường phái sinh, thay vì giao ngay, đang dẫn dắt xu hướng.

Dữ liệu từ CoinGlass cho thấy hợp đồng mở (open interest) của ETH futures đã giảm 65% so với đỉnh gần 70 tỷ USD vào tháng 8/2025, xuống còn khoảng 24 tỷ USD. Sự sụt giảm mạnh này phản ánh mức độ thu hẹp rủi ro trong hệ thống.

*Khối lượng hợp đồng mở của Ethereum (Nguồn: CoinGlass)*Tuy nhiên, điều đó cũng đồng nghĩa giá ETH đang được hình thành trong một thị trường mà các thay đổi vị thế bắt buộc – như thanh lý, phòng hộ hay cuộn hợp đồng – có thể lấn át lực mua chủ động khi nhà giao dịch giảm đòn bẩy.

Thị trường quyền chọn cũng phản ánh căng thẳng tương tự. Biến động hàm ý ngắn hạn tăng mạnh và độ lệch (skew) âm sâu cho thấy nhà đầu tư sẵn sàng trả phí cao hơn để phòng ngừa rủi ro giảm giá thay vì đặt cược vào chiều tăng. Nói cách khác, thị trường không chỉ kỳ vọng biến động, mà còn ưu tiên bảo vệ trước kịch bản giảm sâu.

Với mức biến động hàm ý 7 ngày quanh vùng trên 70%, biên độ một độ lệch chuẩn hàm ý dao động khoảng ±200 USD trong một tuần quanh mức giao ngay 1.950 USD. Trong khung một tháng, biên độ này mở rộng lên khoảng ±430 USD và trong một quý là khoảng ±740 USD.

Đây không phải mục tiêu giá, mà là thước đo về mức độ bất định mà thị trường đang định giá cho các kịch bản phía trước.

Dòng vốn chưa ủng hộ phe mua

Thị trường phái sinh giải thích cách giá biến động, nhưng không hoàn toàn lý giải vì sao các nhịp giảm chưa thu hút được lực mua bền vững.

Hai tín hiệu hỗ trợ chính cho ETH vẫn ở trạng thái yếu.

Thứ nhất là câu chuyện ETF. Trong bốn tháng qua, các quỹ ETF Ethereum niêm yết tại Mỹ ghi nhận tổng dòng vốn rút ròng khoảng 2,6 tỷ USD. Điều này quan trọng không chỉ vì áp lực bán tức thời, mà còn vì nó phản ánh mức độ cam kết của dòng vốn tổ chức. Khi dòng tiền ETF không mang tính cấu trúc dương, các nhịp tăng buộc phải dựa nhiều hơn vào thị trường phái sinh – vốn có thể khuếch đại tính mong manh.

Đồng thời, hoạt động tích lũy từ các công ty kho bạc tài sản số cũng chậm lại đáng kể. BitMine là bên mua lớn hiếm hoi trong thời gian gần đây, trong khi một số đơn vị khác thậm chí đã xoay trục sang tài sản thực được token hóa.

Thứ hai là nguồn cung stablecoin – một chỉ báo thời gian thực về sức mua nội tại của thị trường crypto. Trong những tháng gần đây, tốc độ tăng trưởng stablecoin chậm lại rõ rệt. Vốn hóa USDT của Tether thậm chí giảm hai tháng liên tiếp, cho thấy thanh khoản mới không mở rộng. Điều này chưa từng xảy ra kể từ giai đoạn khủng hoảng năm 2022.

Với Ethereum, các chu kỳ tăng mạnh trước đây thường đi kèm với sự mở rộng sức mua on-chain. Khi nền tảng stablecoin đi ngang, biến động giá dễ rơi vào các vòng xoay vốn và giao dịch đòn bẩy thay vì tích lũy giao ngay bền vững.

Ethereum mở rộng quy mô, nhưng câu chuyện giá trị phức tạp hơn

Khác với năm 2018, Ethereum hiện có hoạt động mạng lưới sôi động hơn và lộ trình mở rộng quy mô đang được triển khai hiệu quả. Số giao dịch trung bình 7 ngày đã đạt mức cao kỷ lục gần 2,9 triệu giao dịch mỗi ngày.

Sự tăng trưởng này đến từ các ứng dụng như token hóa tài sản thực, cùng với chi phí giao dịch thấp hơn nhờ cải tiến kỹ thuật. Tuy nhiên, tiến trình mở rộng cũng khiến khuôn khổ định giá trở nên phức tạp hơn.

*Số lượng giao dịch Ethereum hàng ngày (Nguồn: CryptoQuant)*Câu chuyện “ultrasound money” sau The Merge, được củng cố bởi EIP-1559 và cơ chế đốt phí, từng tạo kỳ vọng ETH có thể trở thành tài sản giảm phát bền vững. Cơ chế này vẫn hoạt động khi nhu cầu không gian khối tăng cao và phí giao dịch leo thang.

Tuy nhiên, trong môi trường hậu Dencun, khi blob data giúp rollup hoạt động rẻ hơn và phí layer-2 giảm, áp lực đốt phí tại layer-1 suy yếu trong điều kiện bình thường. Có những giai đoạn phát hành ETH vượt lượng đốt, làm suy yếu luận điểm “luôn giảm phát”.

Điều này buộc thị trường phải tranh luận sâu hơn về cách Ethereum nắm bắt giá trị trong tương lai khi rollup chiếm ưu thế. Mạng lưới có thể tiếp tục tăng trưởng như một lớp thanh toán (settlement layer), nhưng luận điểm giá trị tiền tệ trực tiếp của token trở nên khó so sánh với các mô hình quen thuộc như mua lại cổ phiếu hay cổ tức.

Điều gì có thể chấm dứt chuỗi giảm?

Ba kịch bản chính đang mở ra

Kịch bản thứ nhất là một pha “đầu hàng để tái thiết lập”. Nếu tháng 3/2026 tiếp tục đóng cửa giảm, chuỗi giảm sẽ ngang bằng kỷ lục năm 2018. Khi đó, ETF tiếp tục bị rút vốn, nguồn cung stablecoin đi ngang và thị trường quyền chọn vẫn nghiêng mạnh về phòng hộ giảm giá. Giá có thể kiểm định vùng thấp hơn trong biên độ biến động hàm ý.

Kịch bản thứ hai là giai đoạn tích lũy kéo dài. Đòn bẩy tiếp tục bị rút khỏi hệ thống, biến động duy trì ở mức cao nhưng dần ổn định. ETH dao động trong biên độ rộng trong khi dữ liệu vĩ mô chưa rõ xu hướng. Hoạt động ứng dụng và layer-2 có thể cải thiện, nhưng giá chưa phản ánh ngay do thanh khoản hạn chế.

Kịch bản thứ ba là sự đảo chiều thanh khoản. Một nhịp phục hồi bền vững có thể đòi hỏi lực đẩy vĩ mô tích cực hơn, dòng vốn ETF ổn định và nguồn cung stablecoin tăng trưởng trở lại. Khi đó, thị trường có thể đánh giá lại câu chuyện mở rộng của Ethereum, chuyển trọng tâm từ phí bị nén sang vai trò không thể thay thế của mạng lưới trong một bề mặt kinh tế lớn hơn.

Tóm lại, Ethereum không đơn thuần lặp lại năm 2018. Thị trường đang thử thách một câu chuyện mới trong bối cảnh áp lực cao. Ethereum ngày càng hữu dụng hơn, nhưng trong những giai đoạn trầm lắng, khả năng chuyển hóa mức sử dụng thành giá trị trực tiếp cho token không còn rõ ràng như trước.

Sự căng thẳng giữa tăng trưởng hệ sinh thái và cơ chế nắm bắt giá trị, cùng với khẩu vị rủi ro vĩ mô và chất lượng dòng vốn qua ETF, stablecoin và phái sinh, sẽ quyết định liệu chuỗi giảm này chỉ là một chú thích đau đớn hay khởi đầu cho một quá trình định giá lại kéo dài.

Thạch Sanh