Ngân hàng mất khả năng hoạt động, chiến tranh liên tục bùng nổ: Iran 7.8 tỷ USD tiền điện tử "kinh tế bóng tối" lại trở thành tâm điểm

Cùng với việc liên quân Mỹ-Israel tăng cường các hoạt động quân sự chống Iran, chính quyền Tehran một lần nữa lại tập trung chú ý vào “kinh tế bóng tối” đã tồn tại nhiều năm. Hệ thống song song kết hợp khai thác Bitcoin và thương mại stablecoin này đã trở thành tấm lá chắn cuối cùng của Iran trong bối cảnh hệ thống ngân hàng bị tàn phá nặng nề, nhằm tìm kiếm sinh khí ngoài quyền bá chủ của đô la Mỹ.
Dùng điện giá rẻ để đổi lấy Bitcoin
Ngay từ năm 2019, Iran đã hợp pháp hóa hoạt động khai thác tiền mã hóa, cho phép các nhà khai thác có giấy phép sử dụng điện trợ giá của chính phủ để đào coin, với điều kiện toàn bộ Bitcoin thu được phải bán hết cho Ngân hàng Trung ương Iran, trở thành công cụ quan trọng để thanh toán nhập khẩu hàng hóa và thực hiện các giao dịch ngoại thương của quốc gia này, phần nào giúp tránh né hệ thống đô la Mỹ và các lệnh trừng phạt của phương Tây.

Theo thống kê, công suất khai thác Bitcoin của Iran chiếm khoảng 2% đến 5% toàn cầu, tuy nhiên vẫn còn nhiều hoạt động khai thác chưa được công khai hoàn toàn, quy mô thực tế có thể lớn hơn số liệu thống kê. Công ty phân tích dữ liệu blockchain Chainalysis phát hiện rằng, đến năm 2025, hệ sinh thái tiền mã hóa của Iran đã mở rộng đến quy mô 7,8 tỷ USD, gần bằng tổng GDP của Maldives hoặc Liechtenstein. Đáng chú ý, các hoạt động liên quan đến tiền mã hóa thường tăng mạnh trong các thời điểm xung đột quân sự hoặc bất ổn nội bộ, bao gồm cả trong suốt 12 ngày xung đột giữa Iran và Israel năm ngoái.

Là lực lượng quân sự chủ chốt của Iran, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) ngày càng phụ thuộc nhiều hơn vào tiền mã hóa trong những năm gần đây. Chainalysis ước tính rằng, trong quý 4 năm 2025, các địa chỉ ví liên quan đến IRGC chiếm hơn 50% tổng lượng tiền mã hóa chảy vào Iran, trong năm đó đã nhận tổng cộng hơn 3 tỷ USD tài sản. Các số liệu này chỉ phản ánh các địa chỉ ví công khai liên quan trực tiếp đến danh sách trừng phạt, quy mô thực tế có thể còn lớn hơn nhiều.
Rial sụt giảm 96%, USDT trở thành phương thức thanh toán mới trong thương mại
Ngoài Bitcoin, stablecoin cũng đóng vai trò then chốt. Công ty phân tích blockchain Elliptic cho biết, Ngân hàng Trung ương Iran đã tích lũy ít nhất 507 triệu USD USDT vào năm 2025, với giả thiết mục đích là để ổn định tỷ giá của đồng Rial Iran và hỗ trợ các hoạt động ngoại thương. Tuy nhiên, cuộc chiến tài chính này dường như ít mang lại hiệu quả. Dữ liệu cho thấy, đồng Rial đã mất giá hơn 96% so với USD.

Trước tình hình lạm phát trầm trọng, kinh tế gần như sụp đổ, người dân Iran cũng đổ xô chuyển đổi tài sản sang Bitcoin. Dữ liệu cho thấy, trong các cuộc biểu tình phản chính phủ gần đây, số lượng Bitcoin rút từ các sàn tập trung về ví cá nhân của người dân Iran đã tăng đột biến, cho thấy người dân địa phương đang cố gắng giữ tài sản trong tay mình.
Chi phí khai thác chỉ khoảng 1.300 USD mỗi Bitcoin
Các nguồn tin ước tính, chi phí khai thác Bitcoin tại Iran khoảng 1.300 USD mỗi coin. Sau khi các nhà khai thác đào được Bitcoin, họ sẽ bán cho Ngân hàng Trung ương, ngân hàng này chuyển khoản ra nước ngoài để thanh toán cho các đối tác, nhằm chi trả cho thiết bị máy móc, nhiên liệu hoặc các mặt hàng tiêu dùng thiết yếu.