Oman mở rộng hệ sinh thái AI với khu kinh tế đặc biệt mới

Oman đã chuyển sang chính thức hóa chiến lược trí tuệ nhân tạo của mình bằng Sắc lệnh Hoàng gia do Haitham bin Tarik ban hành, tạo ra một khu kinh tế riêng dành cho AI tại khu vực thủ đô Muscat.
Tóm tắt

• Oman thành lập Khu đặc biệt dành cho Trí tuệ nhân tạo ở Muscat thông qua Sắc lệnh Hoàng gia do Sultan Haitham bin Tarik ban hành.
• Khu vực này sẽ đưa ra các ưu đãi theo các quy định luật khu tự do hiện hành để thu hút các công ty công nghệ toàn cầu và các nhà đổi mới trong nước, với OPAZ chịu trách nhiệm giám sát việc phát triển.
• Sáng kiến là một phần trong chiến lược Vision 2040 của Oman nhằm mở rộng việc ứng dụng AI trong các lĩnh vực then chốt và thúc đẩy đầu tư nước ngoài vào các công nghệ mới nổi.

Truyền thông nhà nước cho biết khu vực quận mới sẽ được gọi là Khu đặc biệt dành cho Trí tuệ nhân tạo, định vị đây là một trụ cột trọng tâm trong lộ trình Vision 2040 của Oman cho chuyển đổi số. Các quan chức mô tả đây là một trong những bước đi chính sách có cấu trúc nhất từ trước đến nay nhằm “neo” tham vọng công nghệ của quốc gia vào một khuôn khổ pháp lý và đầu tư được xác định rõ ràng.

Theo sắc lệnh, hội đồng của Cơ quan Công quyền về Các Khu Kinh tế Đặc biệt và Khu Tự do (OPAZ) được giao nhiệm vụ bổ nhiệm một đơn vị vận hành để giám sát việc phát triển khu vực và quản lý vận hành hằng ngày. Quy trình sẽ được phối hợp với Bộ Giao thông, Truyền thông và Công nghệ Thông tin, gắn kết quy hoạch hạ tầng với giám sát quy định và chính sách số.

Các công ty hoạt động trong khu vực sẽ nhận được ưu đãi sẵn có theo các luật khu tự do của Oman, bao gồm miễn trừ và lợi ích vận hành được thiết kế để giảm rào cản gia nhập.

Các quan chức cho biết mô hình này nhằm “tạo môi trường đầu tư cạnh tranh” để thu hút các công ty công nghệ toàn cầu cũng như các startup trong nước hoạt động ở các lĩnh vực tiên tiến.

Đẩy mạnh AI gắn với đa dạng hóa kinh tế

Khu vực này nằm trong kế hoạch triển khai rộng hơn theo Chương trình Quốc gia về Trí tuệ nhân tạo và Công nghệ số tiên tiến, là trọng tâm trong kế hoạch đa dạng hóa của Oman.

Các cơ quan chức năng đang ưu tiên việc áp dụng AI trong các lĩnh vực như logistics, y tế, dầu khí, dịch vụ tài chính và phát triển đô thị, nơi những cải thiện về hiệu suất và tự động hóa có thể tạo tác động kinh tế ngay lập tức.

Mặc dù dấu ấn AI của Oman vẫn còn tương đối nhỏ so với các thị trường dẫn đầu, chính phủ đang xây dựng năng lực thông qua các dự án hạ tầng và sáng kiến nghiên cứu.

Muscat đã nổi lên là trung tâm chính cho các nỗ lực này, với các trung tâm đổi mới và chương trình thí điểm được hỗ trợ bởi nhà mạng Omantel và các cơ sở học thuật như Đại học Sultan Qaboos.

Các cơ quan chức năng cũng đang thúc đẩy hợp tác chặt chẽ hơn giữa khu vực công và tư. Phát triển startup, các giải pháp AI được nội địa hóa và nghiên cứu ứng dụng được xác định là các mảng then chốt, đặc biệt trong tối ưu hóa logistics, nâng cao chất lượng cung cấp dịch vụ y tế và hiệu quả năng lượng.

Dù vậy, các chỉ số đo lường được như số lượng đơn nộp bằng sáng chế và sản lượng nghiên cứu vẫn còn hạn chế. Các nhà hoạch định chính sách cho rằng nền tảng hiện tại còn chỗ để mở rộng nhanh nếu dòng vốn đầu tư và sự rõ ràng về quy định được cải thiện.

Việc lập ra một khu vực AI chuyên biệt giúp Oman gia nhập vào danh sách ngày càng tăng các quốc gia vùng Vịnh đang xây dựng các hệ sinh thái chuyên biệt để thu hút vốn và nhân tài trong các công nghệ mới nổi. Chiến lược không chỉ tập trung vào việc thu hút đầu tư nước ngoài mà còn hướng tới phát triển năng lực trong nước và giảm dần sự phụ thuộc vào các nhà cung cấp công nghệ bên ngoài theo thời gian.

Các quan chức cho biết khuôn khổ này được thiết kế để hỗ trợ mức tự chủ số lâu dài, đồng thời tích hợp Oman vào các mạng lưới đổi mới toàn cầu. Việc định vị Muscat như một trung tâm công nghệ cấp khu vực vẫn là mục tiêu trung tâm.

Việc triển khai sẽ là yếu tố then chốt. Tốc độ thiết lập các cấu trúc quản trị, cùng với khả năng thu hút các công ty quốc tế lớn của khu vực, sẽ quyết định tác động trong ngắn hạn. Dù vậy, Sắc lệnh Hoàng gia đã đặt ra một định hướng rõ ràng: Oman đang hướng tới việc giành một vị trí trong nền kinh tế trí tuệ nhân tạo toàn cầu.